Skip to main content
“ ကိုယ့္ႏိုင္ငံမွာ ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြကို ဒီထက္ပိုၿပီးလုပ္ႏိုင္တဲ့အင္အားရွိေအာင္၊ လုပ္ႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းရွိေအာင္ပ်ိဳးေထာင္ဖို႔လိုေနၿပီ” ဆိုတဲ့ ကိုေအးေန၀င္း 
Ads Block

“ ကိုယ့္ႏိုင္ငံမွာ ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြကို ဒီထက္ပိုၿပီးလုပ္ႏိုင္တဲ့အင္အားရွိေအာင္၊ လုပ္ႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းရွိေအာင္ပ်ိဳးေထာင္ဖို႔လိုေနၿပီ” ဆိုတဲ့ ကိုေအးေန၀င္း 

 

ၿပီးခဲ့ေသာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တုိဘာလအတြင္း ARSA အစြန္းေရာက္အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔၏တုိက္ခုိက္မႈ အၿပီးတြင္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံသုိ႔ ဘဂၤါလီမ်ားထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ခဲ့ၾကၿပီးေနာက္ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ လူမ်ိဳးသုန္းသတ္ျဖတ္ေနေၾကာင္း စြပ္စြဲေျပာဆုိမႈမ်ား ရွိလာခဲ့သည္။ 
ထို႔ေနာက္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၊ ရခုိင္ျပည္နယ္တြင္ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္သည္ဟုဆုိကာ စြပ္စြဲကာ ႏုိင္ငံေပါင္း ၅၇ ႏုိင္ငံကုိယ္စား ဂမ္ဘီယာႏုိင္ငံက အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာတရားရုံး ICJ ၌ တရားစြဲဆုိလုိက္သည္။
အဆိုပါျဖစ္စဥ္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ဦးေန၀င္းရဲ႕ေျမးျဖစ္သူ ကိုေအးေန၀င္း၏ အေတြးအျမင္မ်ားကို အကုန္သတင္းဌာနမွ ယခုကဲ့သို႔ ေမးျမန္းျဖစ္ခဲ့သည္။ 
ေမး    - ICC နဲ႔ ICJ ဘက္က ျမန္မာ့ေခါင္းေဆာင္နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကို တရားစြဲတဲ့ကိစၥကစၿပီဆိုေတာ့ အဲဒီအေပၚမွာ အစ္ကို႔အေနနဲ႔ ဘယ္လိုမ်ိဳး ေျပာျပခ်င္တာမ်ိဳး၊ သံုးသပ္ခ်င္တာမ်ိဳးရွိပါသလဲ။ 
ေျဖ    -  ICC ဘက္က အခုလိုတရားစြဲတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကၽြန္ေတာ့္အျမင္က တစ္ႏိုင္ငံလံုးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ကိစၥေပါ့။ အရင္က လူပုဂိၢဳလ္အရေသာ္လည္းေကာင္း၊ ပါတီအဖြဲ႕အစည္းအရေသာ္လည္းေကာင္း မတူညီတာေတြရွိေပမဲ့ ဒီအခ်ိန္မွာေတာ့ အားလံုးတစ္တိုင္းျပည္လံုး ညီညီညြတ္ညြတ္စည္းစည္းလံုးလံုးနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရမယ့္ကိစၥျဖစ္တယ္။ ကိုယ့္တိုင္ၿပည္ရဲ႕ကိစၥ၊ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ရဲ႕အနာဂတ္အတြက္ပါ ႀကီးမားတဲ့ရိုက္ခတ္မႈတစ္ခုျဖစ္တဲ့အတြက္ အားလံုးလက္တြဲၿပီးေတာ့ လုပ္ရမယ့္ကိစၥျဖစ္ေနၿပီလို႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ျမင္ပါတယ္။ 
ေမး    - ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔အင္မတန္ အလွမ္းေ၀းလြန္းတဲ့ ဂမ္ဘီယာႏုိင္ငံက တရားစြဲဆိုမႈအေပၚကိုေရာ ဘာေၾကာင့္လုိ႔ယူဆပါသလဲ။ 
ေျဖ    - ဂမ္ဘီယာလို႔ဆိုတဲ့အေနအထားမွာေပါ့ေလ။ ႏိုင္ငံတကာတရားရံုးခ်ဳပ္လို႔ေျပာတဲ့ International  Court of Justice (ICJ) မွာ တရားစြဲထားတဲ့တရားလိုက ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံရဲ႕ေရွ႕ေနခ်ဳပ္လည္းျဖစ္တယ္။ တရားေရးရာ ၀န္ႀကီးလည္းျဖစ္တဲ့ပုဂၢိဳလ္က တရားစြဲထားတာျဖစ္တယ္။ အဲဒီလိုတရားစြဲတာမတိုင္ခင္မွာ ICJ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ICC မွာလည္းပဲ ဘဂၤါလီအေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ တရားစြဲထားတာရွိတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဘာသြားေတြ႕ရလဲ ဆိုေတာ့ ICC မွာ တရားစြဲလို႔ရွိရင္ ခုိင္မာမႈမရွိဘူး။ ICC မွာ တရားစြဲလို႔ရွိရင္ သူတို႔တရားစြဲတဲ့ပံုစံမ်ိဳးအတိုင္း သူတို႔လိုခ်င္တဲ့ပံုစံမ်ိဳးကို မရႏိုင္တဲ့အတြက္ ICJ ကိုပါ သူတို႔က အသံုးခ်ၿပီးေတာ့ တရားဆက္စြဲတယ္လို႔ပဲျမင္တယ္။ ဒီလိုမ်ိဳးေျပာေၾကးဆိုလို႔ရွိရင္ သူတို႔က ICC ကိုအားမရလို႔ ICJ ကို အသံုးခ်မယ္ဆိုရင္ ICJ မွာေရာ၊ ဘယ္ေလာက္အထိအားရေက်နပ္မႈရွိႏိုင္မလဲ။ တစ္နည္းျပန္ေျပာရရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕က်ဴးလြန္မႈကိုတရားစြဲႏိုင္ေလာက္တဲ့အထိ ဘယ္ေလာက္ထိခိုင္ခိုင္မာမာရွိေနလို႔လဲဆိုတာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က စဥ္းစားဖို႔လိုလာၿပီ။ ၿပီးေတာ့ ဒီေနရာမွာပထမတရားစြဲထားတဲ့ ICC (ႏိုင္ငံတကာ ရာဇ၀တ္ခံုရံုး)၊  ICJ က (ႏိုင္ငံတကာ တရားရံုးခ်ဳပ္) ျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ရာဇ၀တ္ခံုရံုးမွာ တရားစြဲတဲ့အခါမ်ိဳးက်ေတာ့ ျပႆနာက အဓိက ၂ ခုရွိတယ္။ သူတို႔တရားစြဲခ်င္တာက ျမန္မာႏိုင္ငံကိုစြဲခ်င္တာ။ ICC (International Cricket Council) မွာက်ေတာ့ ရာဇ၀တ္ခံုရံုးျဖစ္တဲ့အတြက္ လူပုဂိၢဳလ္တစ္ဦးတစ္ေယာက္ ေမာင္ျဖဴ၊ ေမာင္နီ စသျဖင့္ တရားစြဲလို႔ပဲရမယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္က ICC မွာ တရားစြဲဖို႔ဆိုလို႔ရွိရင္ ICC မွာ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံအျဖစ္ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔က ေရာမပဋိဥာဥ္စာခ်ဳပ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက လက္မွတ္ထိုးထားတာမ်ိဳး မရွိဘူး။  မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကို တရား စြဲဖို႔က သူတို႔ဘက္ကအက်ံဳးမ၀င္ဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ICC မွာတကယ္ ရာဇ၀တ္မႈနဲ႔အက်ံဳး၀င္ဖို႔လုပ္မယ္ဆိုရင္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံထဲမွာပါတကယ္တမ္းက်ဴးလြန္ခဲ့တယ္ ဆိုတာကိုသက္ေသျပဖို႔ပါ လိုအပ္တယ္။ ဆိုလိုတဲ့သေဘာက ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ေရာမပဋိဥာဥ္စာခ်ဳပ္မွာမပါဘူး။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကေတာ့ ေရာမပဋိဥာဥ္စာခ်ဳပ္မွာပါတဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံက က်ဴးလြန္မႈ၊ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ ပုဂိၢဳလ္တစ္ဦးတစ္ေယာက္ရဲ႕ က်ဴးလြန္မႈသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံပိုင္နက္ပထ၀ီအေနအထားတည္းမွာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံရဲ႕ပိုင္နက္ထဲကိုသြားၿပီးေတာ့ က်ဴးလြန္မွသာ အက်ံဳး၀င္မယ္ဆိုတဲ့အေနအထားမ်ိဳးရွိတယ္။ ဒါေတြက်ေတာ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ ရႈပ္ေထြးသြားသလို သက္ေသျပဖို႔ကလည္း အင္မတန္ကို ခက္ခဲသြားၿပီ။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔လို႔လည္း ICC တရားရံုးအမွတ္ (၃) မွာ တင္ထားတဲ့အမႈဟာခိုင္မာမႈမရွိဘူးဆုိတာကို သိလာတယ္။ သိလာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔လည္း ICJ မွာ ထပ္ၿပီးေတာ့ တရားစြဲတယ္။ ခံုရံုးအေနနဲ႔ကေတာ့ ICJ မွာစြဲတာ။ တရားစြဲတဲ့အခါမွာလည္း ဘယ္ဥပေဒ၊ ဘယ္ပုဒ္မေတြနဲ႔စြဲၾကမွာလဲဆိုတာကိုၾကည့္တဲ့အခါမွာေတာ့ Genocide Convention(လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈ) နဲ႔ပတ္သက္တဲ့စာခ်ဳပ္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံက ေဖာက္ဖ်က္ပါတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္နဲ႔ တရားစြဲတာ။  အဲဒီ Genocide Convention မွာ တရားစြဲဆိုႏိုင္တဲ့အေနအထား၊ တရားစြဲဆိုႏိုင္တဲ့နည္းလမ္းေတြရွိတယ္။ အဲဒီနည္းလမ္းေတြမွာက ပုဒ္မ ၉ နဲ႔ တရားစြဲတာေပါ့။ က်န္တဲ့ပုဒ္မႏွစ္ခုရွိေသးတယ္။ အဲဒီပုဒ္မႏွစ္ခုကို ျမန္မာႏိုင္ငံက ခၽြင္းခ်က္အေနနဲ႔လက္မွတ္ထိုးထားတဲ့အတြက္ လမ္းပြင့္ေနတဲ့ ပုဒ္မ ၉ နဲ႔ တရား စြဲတာ။အဲဒီပုဒ္မ ၉ နဲ႔ တရားစြဲတယ္ဆိုတဲ့ေနရာမွာလည္းပဲ Genocide Convention စာခ်ဳပ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဘာေတြမ်ားခ်ိဳးေဖာက္ခဲ့လဲဆိုတာကို သူတို႔က ၾကည့္တာ။ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈစာခ်ဳပ္ရဲ႕ပုဒ္မ တစ္၊ သံုး၊ ေလး၊ ငါး၊ ေျခာက္ ဒီပုဒ္မ ငါးခုကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံက ေဖာက္ဖ်က္ပါတယ္ဆိုၿပီးအေၾကာင္းျပခ်က္ေပးထား တာေပါ့ေလ။ အဲဒီပုဒ္မ သံုး၊ ေလး၊ ငါး၊ ေျခာက္မွာ ဘာေတြပါလဲဆိုေတာ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈကို အမွန္ တကယ္က်ဴးလြန္တာ၊ ေနာက္တစ္ခုကက်ေတာ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈကိုက်ဴးလြန္တာေတာင္မွာ တစ္ဦး တစ္ေယာက္တစ္ဖြဲ႕ခ်င္းဆီက်ဴးလြန္တာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲနဲ႔ပူးေပါင္းႀကံစည္ၿပီးေတာ့က်ဴးလြန္ၾကတာ။ ေနာက္တစ္ခု ကက်ေတာ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈ က်ဴးလြန္မႈကို ႀကိဳတင္ၾကံစည္ၿပီး ၾကံစည္မႈေတြလုပ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီဟာအျပင္ ေနာက္ထပ္စြပ္စြဲခ်က္က ဘာလဲဆိုေတာ့ ဒီလိုလူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈေတြျဖစ္ေပၚေနတာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာ ႏိုင္ငံဘက္က လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈေတြျဖစ္ေတာ့မယ္ဆိုတာကို သိပါလ်က္နဲ႔ မတားျမစ္ထားဘူး ဆိုတဲ့ အခ်က္။ ေနာက္ထပ္တစ္ခုက လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈကို က်ဴးလြန္ၿပီးသားအဖြဲ႕အစည္းေတြကို အေရးယူေဆာင္ရြက္ခဲ့မႈမရွိဘူး။ ေနာက္ဆံုးတစ္ခ်က္ကေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈေတြကို ကို္ယ့္နိုင္ငံထဲမွာမေပၚေပါက္ေအာင္ ဥပေဒျပ႒ာန္းၿပီးေတာ့ ကာကြယ္ထားတာ၊ တားဆီးထားတာမ်ိဳးမရွိဘူး ဆိုတဲ့အခ်က္ အဲဒီစြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ သူတို႔ဘက္က လုပ္တာ။ အဲဒီစြပ္စြဲခ်က္ဆိုတာက ခုနက ကၽြန္ေတာ္ေျပာခဲ့တဲ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈစာခ်ဳပ္ထဲမွာပါတဲ့ ပုဒ္မ တစ္၊ သံုး၊ ေလး၊ ငါး၊ ေျခာက္ ဒါေတြကို က်ဴးလြန္ထားတယ္ဆိုၿပီး ေျပာတာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ဘာလုပ္ရမွာလဲဆိုေတာ့ သူတို႔ဘက္ကေတာ့ စြပ္စြဲလိုက္ၿပီး ကိုယ့္ႏိုင္ငံက ဒီအမႈေတြကိုက်ဴးလြန္ပါတယ္လို႔ေျပာၿပီ။ ပံုမွန္သေဘာ သဘာ၀အရေျပာမယ္ဆိုရင္ သူကက်ဴးလြန္ပါတယ္လို႔ ေျပာရင္ ကိုယ့္ဘက္ကေတာ့မက်ဴးလြန္ပါဘူးလို႔ျပန္ၿငင္းဖို႔ပဲရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔ကေတာ့ အဲဒီထက္ပိုတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး သူတို႔စြပ္စြဲခ်က္ေတြကို ျငင္းတဲ့အေနအထားမ်ိဳးအထိအေရာက္မခံဘဲနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံကိုတရားစြဲတယ္ဆိုတာကိုက ဥပေဒနဲ႔ညီတဲ့လုပ္ရပ္မ်ိဳးမဟုတ္ဘူး။ ဥပေဒကိုယ္တိုင္ကိုက တရားစြဲဆိုပိုင္ခြင့္ မရွိဘူးဆိုတာမ်ိဳးျဖစ္ရမယ္။ ဆိုလိုတဲ့သေဘာက စြဲခ်က္ကို အတင္မခံဘဲနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ျဖတ္ပစ္ရမယ္။ ဥပေဒပညာရွင္ေတြေျပာတဲ့အတိုင္းမဟုတ္ဘဲနဲ႔ အမ်ားနားလည္ႏိုင္တဲ့နည္းနဲ႔ေျပာရမယ္ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္ က ကိုယ္ေနတဲ့တိုက္ခန္းထဲမွာ ေဆးေျခာက္ေတြရွိေနတယ္။ အဲဒီေဆးေျခာက္ေတြရွိေနတဲ့ဟာကို မင္းတို႔အိမ္ ထဲကို ၀င္ရွာ၊ ၀င္ဖမ္းမယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ေျပာတယ္။ ေျပာတဲ့အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ေျပာရမွာက ဒါက ေဆးေျခာက္မဟုတ္ပါဘူး။ လက္ဖက္ေျခာက္ေတြပါလို႔ေျပာရမွာ။ ဒါသည္ ၿငင္းတဲ့အေနအထား။ အဲဒီလို ၿငင္းတဲ့အေနအထားထိကို မေရာက္နဲ႔ မင္းက ရဲလည္းမဟုတ္ဘူး။ ရပ္ကြက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးလည္းမဟုတ္ဘူး။ ဒီတိုင္းရပ္မိရပ္ဖလို႔ အမ်ားကသတ္မွတ္ထားတဲ့သူတစ္ေယာက္က ၀ရမ္းလည္းမရွိဘဲ၊ ခြင့္ျပဳခ်က္လည္းမရွိဘဲနဲ႔ ငါ့အိမ္ထဲကို ၀င္လာၿပီးေတာ့ ဒီအထုပ္ကို စစ္ေဆးခြင့္မရွိဘူးဆိုတဲ့ပံုစံမ်ိဳးနဲ႔တစ္ခါတည္းကိုေျပာယူရမွာ။ ဆိုလို တဲ့သေဘာက အိမ္တံခါးကို အဖြင့္မခံရဘူး။ အိမ္တံခါးဖြင့္ေပးလိုက္ၿပီး အထဲေရာက္လာၿပီးမွ ဒီအထုပ္က ေဆးေျခာက္လား။ လက္ဖက္ေျခာက္လားဆိုတာမ်ိဳး ၿငင္းတဲ့အေနအထားအထိမေရာက္ဘဲနဲ႔ အိမ္တံခါးကေနၿပီး ေတာ့ ေမာင္းထုတ္ရမယ့္ အေနအထားမ်ိဳး အဲဒီလိုမ်ိဳးကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ ယံုၾကည္ခ်က္ရွိရွိနဲ႔ ကိုယ့္ ႏိုင္ငံအတြက္ တစ္ႏိုင္ငံလံုးကရင္ဆိုင္ရမယ့္အေနအထားျဖစ္ေနၿပီ။  ကဲ… ဟုတ္ၿပီ။ ဒီေနရာမွာဥပေဒေၾကာင္း အရေျပာေၾကးဆိုလို႔ရွိရင္ ခုနကေျပာတဲ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈစာခ်ဳပ္ကိုေဖာက္ဖ်က္တယ္လို႔ေျပာတာ။ ICJ မွာတရားစြဲခြင့္ရွိလားမရွိလားဆိုတာနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ICJ ရဲ႕လုပ္ထံုးလုပ္နည္းဥပေဒအရာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံကို တရားစြဲလို႔မရပါဘူးဆိုတဲ့ပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ကေျပာရမွာ။  ICJ မွာက်ေတာ့ဘယ္လိုလဲဆိုေတာ့ ဒီဘက္ ႏိုင္ငံနဲ႔ ဟိုဘက္ႏိုင္ငံနဲ႔ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလံုးက အၿငင္းပြားစရာျဖစ္လို႔ ICJ ရဲ႕အဆံုးအျဖတ္ကို လက္ခံပါမယ္ဆိုၿပီး ေရာက္လာတဲ့ကိစၥမ်ိဳးေတြကို ေျဖရွင္းရတာမ်ိဳးေတြရွိတယ္။ အဲဒီအခါက်ရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြက ၀ိ၀ါဒ ကြဲၿပားစရာကိုမလိုဘူး။ ႏိုင္ငံ က ႀကီးကေရာ၊ ႏိုင္ငံ ခ ကေရာ ဒီတရားရံုးရဲ႕ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လက္ခံခ်င္ပါတယ္။ အေၾကာင္းအျခင္းအရာတစ္ခုခုေၾကာင့္ ျပႆနာေပၚေပါက္ေနပါတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ လာတဲ့အမႈမ်ိဳး။ 
အဲဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔အခုခ်ိန္မွာၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဂမ္ဘီယာနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ပံုစံက အဲဒီလိုပံုစံမ်ိဳးလည္း မဟုတ္ဘူး။ ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံေပၚမွာ ထိခိုက္ေအာင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဘာေတြမ်ားလုပ္ခဲ့သလဲ။ အဲဒီလိုအေၾကာင္းကို သူတို႔ဘက္က ျပန္ၾကည့္ဖို႔လည္းလိုတယ္။ ဂမ္ဘီယာဘက္ကက်ေတာ့ ICJ မွာ တရားစြဲတင္ဖို႔ကို ဘယ္ပုဒ္မနဲ႔သြားလဲဆိုေတာ့ ICJ ရဲ႕လုပ္ထံုးလုပ္နည္းပုဒ္မ ၄၁ အရ ျမန္မာႏိုင္ငံကို တရားစြဲတင္တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ သူတို႔ဘက္ကေျပာတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံဘက္က ျပန္ၿငင္းရမယ့္အရာက အမႈေျမာက္ဖို႔အတြက္ ဂုဏ္ထူး ၀ိေသသႀကီး သံုးခုနဲ႔ျပည့္စံုဖို႔လိုတယ္။ နံပါတ္တစ္အရ အခုျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အမႈအခင္းမွာ ICJ ရဲ႕အာဏာသက္ ေရာက္မႈရွိသလား။ ICJ ရဲ႕ဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့နယ္ပယ္ထဲမွာ ျဖစ္ေနတာလား။ နံပါတ္ႏွစ္က အခုျဖစ္ေနတဲ့ အေၾကာင္းအရာက တကယ္ပဲတိုင္တန္းတဲ့ႏိုင္ငံေျပာသလိုမ်ိဳး ျဖစ္ေနလား။ တကယ္က်ဴးလြန္မႈရွိေနတာလား။ နံပါတ္သံုးကေတာ့ တကယ္ပဲျဖစ္တယ္ထားဦး။ ျဖစ္တဲ့ျပႆနာက အေရးတႀကီးေျဖရွင္းကိုေျဖရွင္းရေတာ့မယ့္ အေနအထားမ်ိဳးျဖစ္ေနတာလား။ ICJ ကိုယ္တိုင္က ၀င္ေရာက္ၿပီးေျဖရွင္းေပးလိုက္ရွိရင္ေရာ တကယ္္ပဲေျပလည္ သြားမယ့္ကိစၥေတြျဖစ္သလား ဆိုတဲ့ သံုးခ်က္နဲ႔ကၽြန္ေတာ္တို႔သြားရမယ္။ ဒီသံုးခ်က္ထဲမွာလည္း တစ္ခုခုနဲ႔ညွိတာ နဲ႔တင္လို႔ရၿပီလို႔ ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ သံုးခုစလံုးနဲ႔ ၿပီးျပည့္စံုမွတင္ရမွာ။  အဲဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘက္ကေျပာရမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ အဲဒီသံုးခ်က္နဲ႔မျပည့္စံုပါဘူးလို႔ အၿငင္းပြားႏိုင္ရမယ့္အေျခအေန အလားအလာ ေတြအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ နံပါတ္တစ္ခ်က္က ICJ ရဲ႕စီရင္ပိုင္ခြင့္နယ္ပယ္ထဲမွာရွိသလားဆိုတာကို အရင္ဦးဆံုးၾကည့္ရမယ္။ အခုအၿငင္းပြားေနတဲ့ႏုိင္ငံႏွစ္ခုက ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ၊ မိုင္ေပါင္းေထာင္ ေပါင္းမ်ားစြာလည္းကြာတယ္။ သူ႔ကိစၥလည္းကိုယ္က ထိခိုက္စရာအေၾကာင္းမရွိသလို ကိုယ့္ကိစၥလည္း သူက ထိခိုက္စရာအေၾကာင္းကိုမရွိဘူး။ အဲဒါဆိုဘာမ်ားအၿငင္းပြားစရာရွိလဲဆိုတာမ်ိဳးကိုကၽြန္ေတာ္တို႔ကၾကည့္မယ္ ဆိုလို႔ရွိရင္ ကၽြန္ေတာ္အေနနဲ႔ကေတာ့ ဥပေဒအရျဖစ္တဲ့ျဖစ္ရပ္ေတြကိုၾကည့္တယ္။ ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံဘက္က ေျပာႏိုင္တဲ့အေနအထားကဘာရွိလဲဆိုေတာ့ သူသည္ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘဂၤါလီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈရွိတဲ့အေၾကာင္း၊ ဘဂၤါလီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔မေက်နပ္တဲ့အေၾကာင္းေတြကို ကုလသမဂၢမွာ တဆိုက္မတ္မတ္ကိုေျပာခဲ့တာေတြရွိပါတယ္။ တဆိုက္မတ္မတ္ေျပာခဲ့တာေတြရွိတဲ့အတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္ကလည္းျပန္လည္ၿငင္းဆိုခဲ့တာေတြရွိပါတယ္။ အဲဒီလိုၿငင္းဆိုခဲ့တာေတြရွိခဲ့တဲ့အတြက္ ကုလသမဂၢအခင္းအက်င္း၊ ကုလသမဂၢရင္ျပင္မွာ ႏွစ္ဖက္ၿငင္းခံုၾကတာေတြရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလိုေျပာခဲ့ၾကတဲ့အတြက္ အဲဒီကိစၥေတြကိုေျဖ ရွင္းေပးပါဆိုၿပီး ေျပာလာခဲ့လို႔ရွိရင္ေတာ့ ဒါက အစည္းအေ၀းခန္းမထဲမွာ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ မီးခိုးမဆံုး၊ မိုးမဆံုး အျပန္အလွန္ေျပာၾကတဲ့အခါ တစ္ေယာက္ကလည္း ေျပာမယ္။ တဖက္ကလည္း ၿငင္းမယ္။ ေနာက္ၿပီး ဂမ္ဘီယာတစ္ႏိုင္ငံတည္းနဲ႔လည္းေျပာၾကတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘူး။ တျခားႏိုင္ငံေတြနဲ႔လည္းေျပာၾကတာကို မင္း တစ္ႏိုင္ငံတည္းကပဲထၿပီးျဖစ္တာ ဘာအေရးလဲဆိုၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကေျပာလိုက္လို႔ရတယ္။ သူတို႔ဘက္ က ေနာက္တစ္ခ်က္ထပ္ေျပာလာႏိုင္တာကဘာလဲဆိုေတာ့ အံ့ႀသဖို႔ေကာင္းတာကေလ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၁၁ ရက္ေန႔မွာ ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕က ျမန္မာႏိုင္ငံအဖြဲ႕ကို ဒီရိုဟင္ဂ်ာ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈအဖြဲ႕ကို မေက်နပ္ေၾကာင္း စြပ္စြဲတဲ့စာတစ္ေစာင္ပို႔ခဲ့တာရွိတယ္။ အဲဒီစာတစ္ေစာင္ပို႔ခဲ့ တာရွိခဲ့တာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က မဟုတ္ပါဘူးဆိုၿပီး ျပန္ၿငင္းလိုက္လို႔ရွိရင္ အၿငင္းပြားမႈကိစၥ တစ္ခုေပၚသြားၿပီ။ ဒီလိုအၿငင္းပြားတာမ်ိဳးရွိပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ တရားရံုးကဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ေပးပါဆိုၿပီး ေျပာလို႔ရတယ္။ အဲဒီလိုအရာေတြကိုျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္လည္း ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံက သူတို႔ဘက္က တရားစြဲခါနီး အခ်ိန္က်မွာ ေဘာင္မ၀င္ ၀င္ေအာင္ကို နည္းနည္းေလးလာၿပီးတို႔လိုက္တဲ့သေဘာပဲ။ မင္းတို႔ေတြ ဒီတရားရံုးက ရန္ျဖစ္မွတက္လို႔ရမွာေနာ္။ ရန္မျဖစ္ရင္တက္လို႔မရဘူးလို႔ေျပာထားေတာ့ သူတို႔က ကိုယ့္အိမ္ကိုထိပါးေနွာင့္ယွက္တာမ်ိဳးလည္းမဟုတ္ဘူး။ ရပ္ထဲ ရြာထဲ ေစ်းထဲေတြ႕တဲ့အခ်ိန္မွာ လက္သရမ္းၿပီးေတာ့ ရန္မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ လာၿပီး တို႔လိုက္တာ၊ ရန္စလိုက္တာမ်ိဳး။ အဲဒီလို ရန္တို႔လိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ကံေကာင္းတာ က ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က ျပန္ၿပီးတံုျပန္ၿပီးေတာ့ ၿပန္လည္ေခ်ပၿပီးေတာ့ ေရးထားတဲ့စာမ်ိဳးမရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ ခိုက္ရန္ျဖစ္ထားတာမဟုတ္တဲ့အတြက္ တရားရံုးေရာက္ဖို႔ဆိုတာ ရွိကိုမရွိဘူး။ ဒါႀကီးက အေၾကာင္းျပခ်က္အေန နဲ႔ပဲေျပာလို႔ရမယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြရန္ျဖစ္ပါတယ္ဆိုၿပီးေျပာဖို႔က ခက္ေနတယ္။ သူတို႔ေရးလိုက္တဲ့စာကလည္း သံတမန္နည္းလမ္းအရၾကည့္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ အဆင့္သံုးဆင့္ရွိတဲ့အခါမွာ ဒုတိယအဆင့္ပဲရွိတယ္။ ပထမအဆင့္ မရွိဘူး။ အဲဒီမွာကတည္းက အားေပ်ာ့ေနတယ္။ အားေပ်ာ့ေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က သူတို႔ကို ရန္စလိုက္ပါၿပီ။ သူတို႔ဘက္က ျပန္မေျပာေသာ္ၿငားလည္းပဲ ဒါသည္လူသိရွင္ၾကားေျပာတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ျပႆနာျဖစ္ေနပါၿပီဆိုတဲ့ပံုစံမ်ိဳးေျပာလာတာရွိလိမ့္မယ္။ အဲဒီအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာ ႏိုင္ငံဘက္က ျပန္ေျပာရမွာက တံု႔ျပန္ျခင္းမရွိခဲ့တဲ့အတြက္ အမႈအခင္းကိုမရွိဘူး။ ရန္မျဖစ္ဘူးလို႔ျပန္ေျပာရမယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ဘက္ကလည္း သူတုိ႔သည္လူသိရွင္ၾကားေျပာထားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ သူတို႔မသိစရာအေၾကာင္း ကိုမရွိဘူးဆိုၿပီးေတာ့ ျပန္ေျပာလိမ့္မယ္။ ဒါမ်ိဳးေတြအၿငင္းပြားႏိုင္တယ္။ အဲဒီလိုအၿငင္းပြားမႈျဖစ္ခဲ့တာေတြမွာ အရင္တုန္းကျဖစ္ခဲ့တဲ့ စီရင္ထံုးေတြအရ ျပန္ၿပီးေတာ့ကိုးကားရမယ္ဆိုရင္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလမွာ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံနဲ႔တျခားအာဖရိကအိမ္နီးခ်င္းေတြမွာလည္း ျဖစ္ခဲ့တဲ့ကိစၥေတြရွိတယ္။ အဲဒီလုိမ်ိဳးေတြမွာ လည္း တေယာက္က စြပ္စြဲေသာ္လည္း တဖက္က ျပန္မေခ်ပတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒီလိုတံု႔ျပန္မႈမရွိလို႔ရွိရင္ အမႈေျမာက္ လား။ မေျမာက္လားဆိုတာကိုျပန္ၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ကိုးကားရမွာ။ ေနာက္တစ္ခုကက်ေတာ့ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာလည္းပဲ ရုရွားနဲ႔ေဂ်ာ္ဂ်ီရာနဲ႔ျဖစ္ခဲ့တဲ့ကိစၥကိုလည္းၾကည့္ရမယ္။ ဒီကိစၥကဘာလဲဆိုေတာ့ ျပန္ၿပီးေတာ့ တံု႔ျပန္မႈမရွိေသာ္ၿငားလည္း စြပ္စြဲလုိက္တဲ့ကိစၥ၊ စြပ္စြဲလိုက္တဲ့အခ်က္ႀကီးက အင္မတန္ျပင္းထန္ၿပီးႀကီးမားတယ္။ အဲဒီလိုႀကီးမားရင္လည္း အမႈျဖစ္မျဖစ္ဆိုတာကို ၿပန္ၾကည့္ရမယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ျပန္ေျပာလို႔ရတာက သူ႔စီရင္ထံုးမွာ စြပ္စြဲခ်က္က ေယဘုယ်ဆန္လို႔မရဘူး။ အတိအက် အေသအခ်ာနဲ႔လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ၿပၿပီး စြပ္စြဲမွသာ စြပ္စြဲခ်က္ေျမာက္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ဂမ္ဘီယာဘက္က လုပ္ခ်င္လို႔လုပ္သြားတာပဲရွိတယ္။ သူတို႔ ဘက္က ခိုင္မာမႈမရွိတာက သူတို႔ေရးလိုက္တဲ့စာထဲမွာ မင္းတို႔ႏိုင္ငံကေတာ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈေတြရွိေန ပါတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ပဲ ေရးလိုက္တာ။ အဲဒီထဲမွာ ဘယ္လိုအခ်က္၊ ဘယ္လိုေနရာမ်ိဳးမွာ ဘယ္လိုလုုပ္ခဲ့ပါတယ္ ဆိုၿပီး တိတိက်က်သတ္မွတ္ေရးသားထားတာမ်ိဳးမရွိဘူး။ မရွိတဲ့အတြက္ ဒါႀကီးသည္အမႈမေၿမာက္ပါဘူးလို႔ေျပာ လို႔ရတယ္။ အဲဒါကက်ေတာ့ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္မွာျဖစ္တဲ့ မာရွယ္အိုင္လန္ ကၽြန္းႏိုင္ငံနဲ႔ အိႏိၵယႏိုင္ငံတို႔ျဖစ္ခဲ့တဲ့ စီရင္ ထံုးေတြလည္းရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒီေနရာမွာ ဒီစီရင္ထံုးသံုးခုကို ကိုင္ၿပီးေတာ့ သူတို႔တရားစြဲလို႔မရ ပါဘူးဆိုတဲ့အေနအထားမ်ိဳးကိုေျပာသြားရမယ္။ ခုနကေျပာခဲ့တဲ့ တရားရံုးရဲ႕ဂုဏ္ထူး၀ိေသသႀကီး သံုးခုမွာ ပထမတစ္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ တရားရံုးရဲ႕ၾသဇာသက္ေရာက္မႈ ေအာက္မွာမရွိတာမဟုတ္ပါဘူး။ စီရင္ခြင့္မရွိဘူးဆိုၿပီး ပ်က္ျပယ္သြားေအာင္လုပ္လို႔ရတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ တကယ္က်ဴးလြန္ခဲ့တာရွိလား။ မရွိလားဆိုတဲ့ ကိစၥမ်ိဳးကိုေျပာမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြက ဒီအဖြဲ႕ေတြက အရင္တုန္းကျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ ကုလသမဂၢ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရးအစီအရင္ခံစာေတြကို ျပန္ၿပီး ကိုးကားလာႏိုင္တယ္။ အဲဒီေနရာေတြမွာလည္း က်ဴးလြန္တယ္ မက်ဴးလြန္တယ္ဆိုတာကို အၿငင္းမပြားဘူး။ က်ဴးလြန္ရင္ေရာ မင္းတို႔ႏိုင္ငံနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ငါတို႔ က က်ဴးလြန္တာမွမဟုတ္တာဆိုရင္ အက်ံဳးမ၀င္ျပန္ဘူး။  သူတို႔ႏိုင္ငံက ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံနဲ႔ အေ၀းႀကီးမွာရွိ တာ။ ဂမ္ဘီယာဘက္က ဘာလုပ္လာႏိုင္လဲဆိုရင္ေတာ့ တိုက္ရိုက္စီရင္ထံုးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ သို႔ေသာ္ ဆင္တူ ရိုးမွားစီရင္ထံုးတစ္ခုဆုိတာရွိတယ္။ အဲဒီစီရင္ထံုးမွာက်ေတာ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈမွာလိုမဟုတ္ဘူး။ ညွင္းပန္း ႏွိပ္စက္မႈမ်ားကို ကာကြယ္တဲ့စာခ်ဳပ္။ အဲဒီ ညွင္းပန္း ႏွိပ္စက္မႈမ်ားကိုကာကြယ္တဲ့စာခ်ဳပ္မွာ အရင္တစ္ခါစီရင္ ထံုးတစ္ခုရွိခဲ့တာက ကိုယ့္ႏိုင္ငံနဲ႔မပတ္သက္ေသာ္လည္းဘဲ သူမ်ားႏိုင္ငံနဲ႔ျဖစ္တဲ့ကိစၥေတြက တစ္ကမာၻလံုးနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့အက်ိဳးစီးပြားျဖစ္တဲ့ကိစၥတစ္ခုျဖစ္တဲ့အတြက္ ကာကြယ္တဲ့အေနနဲ႔တရားစြဲတာျဖစ္တယ္လို႔ေျပာ လာႏိုင္တယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳးေျပာလာလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔က ေၾကာက္စရာကိုမလိုဘူး။ ဘာလို႔လည္းဆိုေတာ့ အင္မတန္မွကို ေပ်ာ့လြန္းတယ္။ ေပ်ာ့တယ္ဆိုတာက ဥပေဒျခင္းလည္းမတူသလို လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈ ဥပေဒကို ခ်ိဳးေဖာက္တာမ်ိဳးလည္းမဟုတ္ဘူး။ ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္မႈဥပေဒကို ဆြဲယူၿပီးေတာ့ ဆင္တူရိုးမားပံုစံ အတိုင္းဆြဲယူၿပီးတရားစြဲတာျဖစ္တယ္။ နံပါတ္ႏွစ္ ဂုဏ္ထူး၀ိေသသကိုလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္ကၿငင္းလို႔ရ တယ္။ နံပါတ္သံုးဂုဏ္ထူး၀ိေသသကိုက်ေတာ့ ေစာနကေျပာခဲ့သလို မျဖစ္မေနေျဖရွင္းရမယ့္အေနအထားမ်ိဳး မွာရွိေနသလား။ အဲဒီလိုေျဖရွင္းရမယ္ဆိုရင္လည္းပဲ ICJ ရဲ႕ပါ၀င္မႈက ဒီလိုအေျခအေနေတြကို ကုစားေပးသြား ႏိုင္မလားဆိုတာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔က ၾကည့္ရမယ္။ ဂမ္ဘီယာဘက္ကေတာ့ေျပာလာႏိုင္တာက ဒီဘဂၤါလီကိစၥက ျဖစ္ခဲ့တာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ကတည္းကျဖစ္ခဲ့တာ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ခဲ့တယ္။ သုတ္သင္ေခ်မႈန္းမႈေတြ လည္းဆက္တိုက္ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဒါေတြေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာတရားရံုးကိုယ္တိုင္က ၀င္ၿပီးေတာ့ကို ေျဖရွင္းၿပီး အေျဖရွာမွပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္ဆိုတာမ်ိဳးေျပာလာႏိုင္တယ္။ 
ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ျပန္ၿပီးေျပာႏိုင္တာက လူေပါင္းခုႏွစ္သိန္းေလာက္ ဟုိဘက္ကိုေရာက္သြားတယ္။ လူေပါင္း ခုႏွစ္သိန္းေလာက္ေရာက္သြားတဲ့အေၾကာင္းအခ်င္းအရာျပႆနာက ဒုကၡသည္ျပႆနာျဖစ္တယ္။ လူမ်ိဳးသုဥ္းျပႆနာမဟုတ္ဘူး။ ဆိုလိုတဲ့သေဘာက လူေတြက ခုႏွစ္သိန္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ခုႏွစ္ေသာင္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ခုႏွစ္ရာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တစ္ေနရာကေန တစ္ေနရာကိုေျပာင္းသြားတယ္ဆိုတာ အစာေရစာ ေပါမ်ားတဲ့ေနရာကိုေျပာင္းသြားတာလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒီဘက္မွာလုပ္စားကိုင္စားလုပ္ရတာမေကာင္းေတာ့လို႔ ေနာက္တစ္ေနရာ ကိုေျပာင္းသြားတာလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ဆံုးတိုုက္ပြဲေတြ ပစ္ခတ္မႈေတြေၾကာင့္ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈေတြကိုခါးစည္းခံရလို႔ေျပာင္းတာလည္းျဖစ္ႏိုင္သလို တျခားေဒသေတြမွာ တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ငါတို႔လြတ္လပ္တဲ့ေနရာကိုေျပာင္းၾကမယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ေရွာင္ေျပးၾကတာလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေတြသည္ေရြ႕ေျပာင္း ဒုကၡသည္ ကိစၥသာျဖစ္တယ္။ ေရြ႕ေျပာင္းဒုကၡသည္ကိစၥျဖစ္တိုင္း ဒီလူခုႏွစ္သိန္းဟာလူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈ ကိုစၥကို ခံခဲ့ရပါတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ေျပာလို႔မရဘူး။ ဒါမ်ိဳးေတြနဲ႔ျပန္လည္ေခ်ပရမယ္။ အျပစ္မရွိတဲ့လူမ်ိဳးတစ္ခုကို သက္သက္မဲ့ေခ်မႈန္းၿပီးေတာ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းေအာင္လုပ္တာမဟုတ္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ႏိုင္ငံကိုကာကြယ္ ဖို႔အတြက္ တကယ္ကိုလိုအပ္တဲ့စစ္ဆင္ေရးတစ္ခုကိုလုပ္ခဲ့တာျဖစ္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူတိုိ႔ေျပာေန တဲ့ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတာက လူမ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ခုမဟုတ္ဘူး။ ဟိုးအဂၤလိပ္လက္ထပ္တုန္းက အဂၤလိပ္ဆိုတာက အပ္က်တာက အစ ေသေသခ်ာခ်ာစည္းစနစ္က်တဲ့လူမ်ိဳးျဖစ္တာေတာင္မွ သူတို႔ႏွစ္ေပါင္း တစ္ရာ့ငါးဆယ္ေက်ာ္ အုပ္ခ်ဳပ္သြားတဲ့ႏိုင္ငံမွာ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့ လူမ်ိဳးဆိုတာကို တစ္ေကာင္တစ္ၿမွီးမွမေတြ႕ခဲ့လို႔ မွတ္တမ္းတင္ခဲ့တာ မ်ိဳးမရွိဘူး။ သူတို႔ကၽြန္ျပဳထားတဲ့ႏိုင္ငံမွာ လူမ်ိဳးဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္ဆိုတာ အကုန္စာရင္းေကာက္တဲ့အထဲမွာ တစ္ႏွစ္လည္းမဟုတ္ဘူး။ ႏွစ္ႏွစ္လည္းမဟုတ္ဘူး။ ႏွစ္ေပါင္းရာေက်ာ္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့အထဲမွာ တစ္ေယာက္မွ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတာကို စာရင္းမေကာက္ခဲ့တဲ့အျပင္ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ိဳးဆိုတာမရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ေမးရမွာက လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္တယ္။ လူမ်ိဳးစုတစ္ခုကို သတ္ျဖတ္တယ္ေျပာပါဦး။ သူတို႔ႏွိပ္ကြပ္ပါတယ္လို႔ နာမည္ခံထားတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာ ဆိုတဲ့ဟာကကို လူမ်ိဳးမဟုတ္ရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဘယ္လူမ်ိဳးကို ႏွိပ္ကြပ္ေနတာ ျဖစ္မွာလဲ။ မရွိတဲ့လူမ်ိဳးကို ႏွိပ္ကြပ္ပါတယ္ဆိုကတည္းက ဒါသည္တရားမ၀င္ေတာ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ဘက္က တစ္ခုေျပာႏိုင္တာကက်ေတာ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္တယ္ဆိုတာက လူမ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ဦးအား သတ္ျဖတ္တာကို ေျပာတာျဖစ္ႏိုင္သလို ကေမာၻဒီးယားမွာျဖစ္တဲ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈ အမႈမွာတုန္းကေတာ့ က်ဴးလြန္ခဲ့တာ သည္ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈကို က်ဴးလြန္ခဲ့တာမ်ိဳးမဟုတ္ဘူး။ သူတို႔ႏုိင္ငံထဲမွာပဲရွိတဲ့ သူတို႔အစိုးရရဲ႕ယံုၾကည္ မႈနဲ႔မတူတဲ့ သူတို႔အစိုးရရဲ႕အုပ္စုကို ႏွိပ္ကြပ္တာသည္လည္း လူမ်ိဳးသုဥ္းဆိုၿပီးေတာ့ျဖစ္တယ္။ ဒါမ်ိဳးေတြကို လည္းျပန္ေျပာႏိုင္တယ္။ ဒါေတြက ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ျပင္ဆင္ထားရမယ့္ကိစၥေတြျဖစ္တယ္။ အဲဒါေတြကို ထားလိုက္ေတာ့။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ေျပာရမွာက သူတို႔အေခၚ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့ ဘဂၤါလီကိစၥအေရးသည္ လူမ်ိဳးစုမဟုတ္ဘူး။ လူမ်ိဳးစုမဟုတ္ဘူးဆိုရင္ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတာက ဘာလဲ။ ရိုဟင္ဂ်ာ ဆိုတာ လူမ်ိဳးႏြယ္စုရဲ႕ နာမည္မဟုတ္ဘဲနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈတစ္ခုရဲ႕နာမည္။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကေန ဟိုးႏွစ္ေပါင္းရာေက်ာ္ကတည္းက လယ္ကူလီအေနနဲ႔၀င္လာတဲ့သူေတြက  ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ရရံုနဲ႔မရဘဲ လူမ်ိဳးစုတစ္ခုအေနနဲ႔ရပ္တည္ ဖို႔နဲ႔ လူမ်ိဳးစုရဲ႕အခြင့္အေရးေတြရရွိဖို႔ပါလႈပ္ရွားေနတဲ့ လႈပ္ရွားမႈႀကီးတစ္ခုရဲ႕နာမည္သာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႔က ေပၚလြင္ေအာင္ေျပာရဲဖို႔လိုတယ္။ အဲဒီလိုေျပာလိုက္လို႔ရွိရင္ လႈပ္ရွားမႈဆိုတာက လက္ကမ္းစာ ေစာင္ေတြကိုေ၀ၿပီးလႈပ္ရွားတာနဲ႔ လူေတြစိတ္၀င္စားမႈရလာေအာင္လူမႈကြန္ရက္မွာေရးၿပီးေတာ့ စိတ္၀င္စားမႈ ရေအာင္လုပ္ေနတဲ့လႈပ္ရွားမႈမ်ိဳးေတြမဟုတ္ဘူး။ ရိုဟင္ဂ်ာအဖြဲ႕အစည္းဆိုတာ အႀကမ္းဖက္လႈပ္ရွားေနတာ။ အစ္စလမ္းမစ္စ္ အစြန္းေရာက္အဖြဲ႕အစည္းေတြက ေဒသခံႀသဇာအာဏာေတြကိုဖ်က္သိမ္းၿပီးေတာ့ သူတို႔ဗလီ ဆရာေတြ၊ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕လႈပ္ရွားမႈေအာက္မွာတင္ကို သူတို႔လႈပ္ရွားခဲ့တာ။ အႀကမ္းဖက္လႈပ္ ရွားမႈဆိုတာ ဘယ္ေလာက္ထိေပၚလြင္သလဲဆိုရင္ေတာ့ ဘဂၤါလီအမ်ိဳးသမီးေတြကို သားဆက္ျခားဖို႔ေပးထားတဲ့ တားေဆးေတြကိုမေသာက္နဲ႔ဆိုၿပီးေတာ့ တားၾကတယ္။ ဒါသည္ ငါတို႔ဘာသာအရအပယ္ငရဲေရာက္မယ္ဆိုၿပီး ေတာ့ တားခဲ့တာေတြလည္းရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱာရားေနရာမွာ ဘဂၤါလီေတြက၀င္ၿပီးေတာ့ အႀကမ္းဖက္လႈပ္ရွားမႈ၊ လက္နက္ကိုင္လႈပ္ရွားမႈေတြကိုလုပ္တယ္။  အဲဒီေနရာမွာ ARSA ရဲ႕လုပ္ရပ္ေတြကို လည္းကၽြန္ေတာ္တို႔က ျပန္ၿပီးေတာ့ေထာက္ျပရမယ္။ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရးဆိုၿပီးေတာ့ ေျပာခဲ့၊ လုပ္ခဲ့တဲ့ Report ေတြမွာ တဖက္သတ္ဆန္လြန္းအားႀကီးတယ္။ ARSA အဖြဲ႕အစည္း၊ ရိုဟင္ဂ်ာအႀကမ္းဖက္အဖြဲ႕ အစည္းေတြရဲ႕လုပ္ရပ္ေတြကုိေျပာျပထားတာလည္းမရွိဘူး။ အဲဒါေတြကိုကၽြန္ေတာ္တို႔က ေဖာ္ျပရမွာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ဗမာ့တပ္မေတာ္မွာ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးကတည္းက ႀကံဳေတြ႕လာရတဲ့စစ္ဆင္ေရးေတြအကုန္လံုး ထဲမွာ မတူညီတဲ့စစ္ဆင္ေရးမ်ိဳးကို ပထမဆံုးႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရတာ။ အရင္တုန္းကဆိုရင္ ေသာင္းက်န္းသူေတြတိုက္ ခိုက္တယ္ဆိုတာ ကိုယ့္ရဲ႕တပ္ထဲကေန ပဲ့ထြက္သြားၿပီးေတာ့ တခ်ိဳ႕က ေတာခိုသြားတာရွိမယ္။ ဆိုလိုတဲ့ သေဘာက တပ္တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုနဲ႔ရင္ဆိုင္တိုက္ခိုက္တဲ့သေဘာမ်ိဳး။ အခုဟာကက်ေတာ့ အႀကမ္းဖက္မႈမ်ိဳးျဖစ္ တဲ့အတြက္ ဘာသာေရးအစြန္းေရာက္ေတြကတိုက္ပြဲ၀င္ၾကတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ရြာတစ္ရြာထဲကို၀င္သြားလို႔ရွိရင္ စစ္တပ္ကိုင္ၿပီး တိုက္ႏိုင္တဲ့ ေယာက်ၤားသားေတြတင္မကဘဲ မိန္းမေတြကလည္း ေသနတ္ကိုင္ၿပီးျပန္ခ်ခ်င္ ခ်ေနၾကတာမ်ိဳး။ ကေလးေလးေတြကလည္း ဗံုးေဖာက္ရင္ေဖာက္ေနၾကတာ။ ဒါမ်ိဳးေတြက တစ္ကမာၻလံုးမွာကို ျဖစ္ေနတာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဒါႀကီးကို မရွိေသးတဲ့ အိုင္ဒီယာအေတြးအျမင္တစ္ခုလိုမ်ိဳးတင္ျပရမွာမဟုတ္ဘူး။ တစ္ကမာၻလံုးမွာ ဒါမ်ိဳးေတြကိုႀကံဳေတြ႕ေနရတာ။ ရြာတစ္ရြာကို၀င္တဲ့အခါမွာ ကေလးကအစ အကုန္လံုးက ျပန္လည္တိုက္ခိုက္တဲ့အခါမွာေတာ့ အျပန္အလွန္တိုက္ၾကရင္းနဲ႔ေတာ့ ဒီထဲမွာ အျပစ္ရွိတဲ့သူေတြလည္းပါသလို အျပစ္မရွိတဲ့သူေတြလည္း ပါေကာင္းပါႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီလိုပါတိုင္း လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္တယ္လို႔ေျပာလို႔မရဘူး ဆိုတာမ်ိဳးအထိေျပာၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ေခ်ပသြားရမယ္။ ဒါကေတာ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္လား မသတ္ျဖတ္လားဆိုတဲ့အခ်က္ကို ေျဖရွင္းတာ။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ အဲဒီအထိကိုအေရာက္မခံဘဲနဲ႔ အိမ္ထဲထိကို အေရာက္မခံဘဲ အိမ္ေပါက္၀မွာတင္အေရာက္မခံဘဲ အိမ္တံခါးကိုလံုး၀အဖြင့္မခံဘဲနဲ႔ ICJ မွာတရားစြဲတင္ပို႔တာ သည္ တရား၀င္လုပ္ရပ္ ဥပေဒနဲ႔ညီတဲ့လုပ္ရပ္မဟုတ္ပါဘူး။ တရားစြဲခြင့္မရွိပါဘူးဆိုတဲ့ေနရာမ်ိဳးမွာတင္ ျဖတ္ခ် ပစ္ရမွာ။ အဲဒီလိုလုပ္တဲ့အခါမွာလည္း အားလံုးက ေစတနာေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးအရမတူညီတာေတြ၊ ပုဂိၢဳလ္စြဲေတြအားလံုးကို ဖယ္ၿပီးေတာ့ အားလံုးညီညီညြတ္ညြတ္နဲ႔တစ္မ်ိဳးသားလံုးလႈပ္ရွားၿပီးေတာ့ သြားရမယ္။ တကယ္တမ္း အမႈအရဆိုလို႔ရွိရင္ ကိုယ့္ဘက္က သာေနတဲ့အမႈ၊ သူတုိ႔ဘက္ကအႏွစ္သာရလည္းမရွိသလို အခ်က္အလက္လည္းတိတိက်က်မရွိဘဲနဲ႔ ဒါကပြဲဆူေအာင္ကိုလုပ္တာ။ လုပ္တဲ့ႏိုင္ငံ၊ စြဲတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြ ဘက္ကလည္း ႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့အေနအထားမ်ိဳးထိမဟုတ္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္ကေတာ္ေတာ္ႀကီးကိုအသံုး မက်ရင္ေတာ့လည္း ရႈံးမွာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္ေျပာသလို ကိုယ့္ဘက္ကေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္နဲ႔ ရင္ဆိုင္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ ႏိုင္ကိုယ္ႏိုင္မယ့္ အမႈမ်ိဳးျဖစ္ၿပီး သူတို႔ဘက္က ရံႈးကိုယ္ရံႈးမယ့္အမႈမ်ိဳး။ ရႈံးမွန္းသိရဲ႕သား နဲ႔ဘာျဖစ္လို႔တရားစြဲတာလည္းဆိုရင္ သူတို႔က ႏိုင္ဖို႔အထိကို မရည္ရြယ္ထားဘူး။ ႏိုင္ငံတကာပံုရိပ္မွာျမန္မာ ႏိုင္ငံပံုရိပ္က်ဆင္းသြားရင္ ေနာက္ဆံုးမွာ သူတို႔ရဲ႕အဓိကရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္တဲ့ ဘဂၤါလီေတြကို တိုင္းရင္းသား အျဖစ္ေပးေရး၊ ဘဂၤါလီေတြကိုႏိုင္ငံသားအျဖစ္ေပးေရးဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြေအာင္ျမင္ဖို႔အတြက္ ကမာၻ႕ဖိအားေတြ ပိုမ်ားလာေအာင္နဲ႔ စီးပြားေရးအရလုပ္မယ့္ႏိုင္ငံေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေတာ့ စြပ္စြဲခံထားရတဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္တယ္။ ငါတို႔စီးပြားေရးေတြကို သြားမလုပ္ေတာ့ဘူးဆိုတဲ့အထိျဖစ္လာေအာင္၊ စီးပြားေရးေတြက်ဆင္းလာေအာင္လုပ္တဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြနဲ႔ကိုလုပ္တာ။ ထုတ္ျပန္တယ္ဆိုတဲ့ေနရာမွာလည္း သူတို႔က ဟန္ခ်က္ညီညီနဲ႔ကိုတရားစြဲတာ အခု ICJ လုပ္တဲ့အမႈတစ္ခုရွိသလို ICC မွာက်ေတာ့ အမႈတစ္ခုလုပ္ ထားတယ္။ ICC မွာက ပုဂိၢဳလ္ေရးအရစြဲတာ။ ICJ မွာက ႏိုင္ငံကို တရားစြဲတာ။ အာဂ်င္တီးနားမွာက်ေတာ့လည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို စြဲခ်က္တင္ၿပီးေတာ့ တရားစြဲထားတာ။ အဲဒီလိုကို ဖိုခေနာက္ဆန္ၿပီးေတာ့ သံုးခုနဲ႔ ဟန္ခ်က္ညီညီကိုလုပ္ေနတာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က အားနည္းတာကႏိုင္ငံတကာပံုရိပ္မွာ ႏိုင္ငံတကာေတြထံ အျဖစ္မွန္ေတြကို ေျပာျပဖို႔က အားနည္းတယ္။ ဘယ္ေလာက္ထိေတာင္အားနည္းသလဲဆိုတာကိုၾကည့္။ အေမရိကန္မွာသမၼတအသစ္တက္လာတဲ့အခ်ိန္ သူက ျမန္မာႏိုင္ငံကိုစိတ္လည္းမ၀င္စားဘူး။ အေရးယူဖို႔ဆို တာလည္းေခါင္းထဲမွာကိုမရွိသလို အကူအညီေပးဖို႔ဆိုတာလည္း ေခါင္းထဲမွာကိုမရွိဘူး။ သမၼတထရန္႔တက္လာတာ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ပတ္သက္တဲ့စာအုပ္သည္အျဖဴပဲ။ဗလာစာအုပ္ႀကီးကိုင္ၿပီးတက္လာတာ။ဒီစာအုပ္ထဲမွာအေကာင္းလည္းေရးထားတာမ႐ွိသလိုအဆိုးလည္းေရးထားတာမ႐ွိဘူး။ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံဘက္က ေလာ္ပီေတြ၊ကန္ပိန္းေတြလုပ္ၿပီးေတာ့အဲဒီအထဲမွာကိုယ္ေပါက္ခ်င္တဲ့သတင္း၊ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ပံုစံအတိုင္းသြားၿပီးေတာ့သူ႔ဗလာစာအုပ္ထဲမွာေရးရမွာ။အဲဒီလိုေရးတဲ့အခ်ိန္မွာသမၼတထရန္႔တက္လာၿပီးတဲ့အခါမွာအားနည္းတဲ့အတြက္ကိုယ္ရဲ႕ၿပိဳင္ဖက္ျဖစ္တဲ့ဘဂၤါလီေလာ္ပီအဖြဲ႔ေတြကသြားၿပီးေတာ့ေရးလိုက္ႏိုင္တယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈေတြကိုလုပ္ေနသည္။ဘဂၤါလီအဖြဲ႔အစည္းေတြေပၚမွာရက္္စက္ႏွိပ္ကြပ္ေနပါတယ္ဆိုၿပီးသက္သက္မဲ့သြားၿပီးေရးလိုက္ႏိုင္တယ္။အဲ့ဒါကေတာ့အဓ္ိကအားနည္းခ်က္ပဲ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ကသာ ေစာေစာစီးစီးသြားေရးလိုက္ရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္၊ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတနဲ႔တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္တို႔ကတရားခံမျဖစ္ဘဲနဲ႔ ARSA ဆိုတဲ့အဖြဲ႔အစည္းသည္၊႐ိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့နာမည္သည္တိုက္ခိုက္တာတို႔၊အိုက္စစ္တို႔၊တာလီဘမ္တို႔ဟာ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔အစည္းပါဆိုတာမ်ိဳးျဖစ္သြားေအာင္ကိုကြၽန္ေတာ္တို႔ကႀကိဳေရးရမွာ။ သမၼတထရန္႔အျမင္မွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာလို႔၊အိုက္စစ္လို႔၊တာလီဘမ္လို႔ၾကားလိုက္တာနဲ႔အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔အစည္းလို႔ကိုတန္းၿပီး အတူတူျမင္ေနေအာင္ ARSA အဖြဲ႔အစည္းဘက္ကိုလည္း ျမင္ေအာင္သြားၿပီးေရးရမွာ။ အဲဒီလိုမ်ိဳးထိကို ေရးႏိုင္တယ္။ ဒါကေတာ့ကြၽန္ေတာ့္အေနနဲ႔အေမရိကန္တစ္ႏိုင္ငံတည္းကိုေျပာတာေပါ့ေနာ္။ တစ္ကမာၻလံုးမွာလည္း ကြၽန္ေတာ္တို႔ကအဲဒီအင္အားအားနည္းခဲ့တယ္။ ခုလိုအားနည္းတာ ဘယ္သူ႔ဘက္ကဘယ္လို၊ ဘယ္သူေၾကာင့္၊ ဘယ္ဝါေၾကာင့္ဆိုၿပီးလက္ညႇိဳးထိုးၿပီး အျပစ္ေျပာေနရမယ့္အခ်ိန္ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ၿပီးခဲ့တဲ့ကိစၥေတြကိုထား။အခုခ်ိန္မွာဘာေတြကိုအင္အားယူရမလဲဆိုေတာ့စည္းလံုးညီညြတ္မႈဟာကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕အင္အား။ ေနာက္တစ္ခုကဘာလဲဆိုေတာ့ အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ဥပေဒအခ်က္အလက္အရကြၽန္ေတာ္တို႔မွာ႐ွိတယ္။အခ်က္အလက္အရကလူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္တယ္ဆိုတာမ႐ွိဘူးဆိုတာကို ကြၽန္ေတာ္တို႔ကအခိုင္အမာေျပာႏိုင္တယ္။ တကယ္ေတာ့ လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္တယ္ဆိုၿပီး စြပ္စြဲတဲ့အဆင့္ထိမေရာက္ခင္မွာဘဲ မင္းတို႔ဟာက ေဘာင္မဝင္ပါဘူး။ ဒီတေခါက္ေတာ့နားထားလိုက္ဦး။ ေနာက္တစ္ ေခါက္ျပန္လာခဲ့။ ဘာမွေဘာင္မဝင္တဲ့ကိစၥကိုလာမေျပာနဲ႔ ဆိုၿပီးေတာ့ မာမာထန္ထန္ေျပာႏိုင္တဲ့ကိစၥတစ္ခုရွိတယ္။ အဲဒီလိုအေနအထားမ်ိဳးမွာျဖတ္ၿပီးလုပ္ႏိုင္ရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕အေနအထားက စိုးရိမ္စရာေကာင္းတဲ့အေနအထားမ်ိဳးမွာျဖစ္ေနတာမွန္တယ္။ အဖက္ဆယ္လို႔မရတဲ့အေနအထားမ်ိဳး၊ ေနာက္ျပန္လွည့္လို႔ မရႏိုင္တဲ့အေနအထားမ်ိဳးမဟုတ္တာေတာ့လည္း မဟုတ္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဒီေနရာမွာတိုင္းျပည္ေကာင္းဖို႔အတြက္ ျပည္သူလူထုတစ္ရပ္လံုးရဲ႕အင္အားနဲ႔ ၀ိုင္းလုပ္ဖို႔ေကာင္းတဲ့အခ်ိန္ေရာက္ေနၿပီလို႔ေျပာခ်င္ပါတယ္။ 
ေမး    - ICJ မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံတရားစြဲဆိုခံထားရတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျပည္သူလူထုအေနနဲ႔သိသင့္တဲ့အခ်က္ဆိုရင္ ဘာမ်ားျဖစ္မလဲ။ 
ေျဖ    - ျပည္သူလူထုေတြမရွင္းဘူးျဖစ္ေနတာက စာစကားေတြ၊ ဥပေဒ စကားေတြ၊ မီဒီယာမွာ ေျပာတဲ့စကားေတြမွာက စာေပသိပ္ဆန္လြန္းတာလည္းပါတယ္။ အဲဒီကိစၥေတြကလည္း အခုမွထျဖစ္တာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ ျဖစ္ေနၾကတာကလည္းၾကာၿပီ။ ၾကားတာေတြကလည္း မ်ားေနေတာ့ ဟံုးေနတာလည္းပါတယ္။ လူေတြမရွင္းတာကို သာမန္အရပ္သူ/သားေတြနားလည္ေအာင္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေရွ႕မွာေျပာခဲ့သလုိပဲ ကိုယ့္အိမ္မွာေဆးေျခာက္ရွိတယ္လို႔ တျခားသူက စြပ္စြဲတာကို အစစ္ခံဖို႔အတြက္ တံခါးကိုမဖြင့္ေပးနဲ႔။ အၿငင္းပြားစရာကိုမလို ဘဲနဲ႔ တံခါးေပါက္ကေနကိုေမာင္းထုတ္ရမွာ။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ အမ်ားသိခ်င္ေနတဲ့အေမးကို ကၽြန္ေတာ္အတိုခ်ဳပ္ ေျပာလုိက္ႏိုင္တယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ 
ေမး    - ICJ နဲ႔ ICC ဘက္ကတရားစြဲတင္ထားတဲ့ကိစၥမွာ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္္က ဦးေဆာင္ၿပီးေတာ့ သြားမယ့္အေပၚမွာေရာ ဘယ္လိုျမင္မိပါသလဲ။ 
ေျဖ    - ကၽြန္ေတာ္ အဲဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး နည္းနည္းေလးျပန္ျပင္ၿပီးေျပာရရင္စြဲခံရတဲ့ကိစၥက သူမဟုတ္ဘူး။ ဘာလို႔လည္းဆုိိေတာ့ စြဲတဲ့အမႈခ်င္းက မတူဘူး။ အတိုင္ပင္ခံကို တရားစြဲထားတာက အာဂ်င္တီးနားမွာ တရားစြဲထားတာ။ အခုသြားၿပီးရင္ဆိုင္မယ့္ကိစၥက နယ္သာလန္မွာစြဲထားတဲ့ကိစၥကုိသြားေျဖရွင္းမွာ။ နယ္သာလန္မွာစြဲတဲ့ကိစၥက လူပုဂိၢဳလ္ကို စြဲတာမဟုတ္ဘူး။ ႏိုင္ငံကိုစြဲတာ။ ႏိုင္ငံကိုစြဲတာျဖစ္တဲ့အတြက္ အတိုင္ပင္ခံသည္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ သြားၿပီးေတာ့ေျဖရွင္းမွာျဖစ္တယ္။ အဲဒီလိုေျဖရွင္းတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ေကာင္းသြားတဲ့အခ်က္က တိုင္းျပည္ရဲ႕ပံုရိပ္ရယ္၊ တပ္မေတာ္အခန္းက႑ရဲ႕ ပံုရိပ္မွာ လူေတြ၀ိ၀ါဒ ျဖစ္ေနတာေတြ၊ လူေတြသံသယျဖစ္ေနတဲ့အခ်က္ေတြကေတာ့ ေပ်ာက္သြားတာေပါ့။ အရင္တုန္းကဆိုရင္ ေျပာၾကတာရွိတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက အစိုးရႏွစ္ဖြဲ႕လို ျဖစ္ေနတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက အရပ္သားအစိုးရရယ္။ တပ္မေတာ္ကလည္း အရပ္သားအစိုးရလက္ေအာက္ကေန သီးျခားရပ္တည္တဲ့ အေနအထားမ်ိဳးကို ျဖစ္ေနတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဒီဘဂၤါလီကိစၥမွာ မီဒီယာေတြဘက္က ဘယ္လိုေျပာၾကသလဲဆိုရင္ အတိုင္ပင္ခံေခါင္းေဆာင္တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအစိုးရ အေျပာအဆိုခံေနရတာေတြသည္ ဒီအစိုးရရဲ႕အုပ္ခ်ဳပ္မႈ၊ ယႏၱရားေအာက္မွာမရွိတဲ့တပ္မေတာ္က လက္လြတ္စပယ္လုပ္ကိုင္ေနတာေၾကာင့္ ျဖစ္ေနတာ။ ဥပေဒနဲ႔ျပ႒ာန္းခ်က္အရကိုက တပ္မေတာ္သည္ အစိုးရလက္ေအာက္တြင္မရွိတဲ့အတြက္ သေဘာသဘာ၀မတူတဲ့အဖြဲ႕အစည္းႏွစ္ခုကလႈပ္ရွားေနတယ္ဆိုၿပီးေျပာေနၾကတယ္။ အခုဟာမွက်ေတာ့ တပ္ကိုေရာ၊ အစိုးရကေရာ လုပ္ခဲ့တဲ့ကိစၥေတြကို အတိုင္ပင္ခံက လုပ္ခဲ့တယ္။ တပ္မေတာ္ကလုပ္ခဲ့တာ အကုန္လံုးကိုလည္း ငါ့သေဘာဆႏၵအတိုင္းလုပ္ခဲ့တာ။ အကုန္လံုးသည္ ငါသေဘာတူၿပီးမွလုပ္ခဲ့တဲ့ကိစၥ ျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့သေဘာမ်ိဳး ညီညြတ္မႈကိုေတာ့ ကမာၻကိုျပလုိက္သလိုျဖစ္သြား တယ္။ နံပါတ္တစ္အခ်က္က တာ၀န္ခံမႈေပါ့။ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ကိစၥေတြသည္ ကိုယ္မသိဘဲနဲ႔လုပ္ခ်င္ရာကိုလုပ္ေနတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ ကိုယ္ျဖစ္ေစခ်င္တိုင္းလုပ္ခဲ့တာျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး ညီညြတ္မႈကိုျပလိုက္တာပဲျဖစ္တယ္။ ညီညြတ္မႈ အျပင္ ခုနကေျပာတဲ့တာ၀န္ခံမႈ။ ဒါေတြအကုန္လံုးကႏိုင္ငံအေနနဲ႔တာ၀န္ခံတာ။ ဟိုလူ႔တာ၀န္ ဒီလူ႔တာ၀န္ ဆိုၿပီးေတာ့ လက္ညွိဳးထိုးၿပီးတင္ျပေနရမွာမဟုတ္ဘူး။ အဲဒီညီညြတ္မႈတစ္ခုရသြားတာကေတာ့ အက်ိဳးအျမတ္ရွိ မယ္လို႔ျမင္ပါတယ္။ 
ေမး    - ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြက တစ္ဖက္ႏိုင္ငံကိုသြားမယ္ဆိုရင္ အဖမ္းခံရႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာမ်ိဳးအေပၚေရာ ဘယ္လိုျမင္မိပါသလဲ။
ေျဖ    - ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔ေျပာခ်င္ရင္ေတာ့ လူပုဂၢိဳလ္အရ ဦးျဖဴ၊ ဦးနီ ဆိုတဲ့ဟာမ်ိးအေနနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆိုၿပီးေတာ့ ေျပာတာမ်ိဳးလည္းမဟုတ္ဘူး။  ကိုယ့္ႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံသားတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ သြားၿပီးလုပ္တာကို အဖမ္းခံရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔လည္းမခံဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အဲဒီလိုဟာမ်ိဳးကို လက္မခံႏိုင္ဘူး။ ထားပါေတာ့။ အရင္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ကိစၥမ်ိဳးေတြမွာ အေၾကာင္းျပခ်က္မဲ့စြာနဲ႔ ၿပီးခဲ့တဲ့စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြထဲက ဦးသန္းေရႊကိုဖမ္းမယ္။ ေထာင္ခ်မယ္။ အခ်ဳပ္ခ်မယ္ဆိုရင္လည္း ကၽြန္ေတာ္လက္မခံဘူး။ သူ႔ဘာ့သာသူ ကိုယ့္ႏိုင္ငံထဲ မွာ ပတ္ရႈပ္ေနတာမ်ိဳးျဖစ္ေကာင္းျဖစ္မယ္။ ရာဇ၀တ္ေကာင္ႀကီးလိုေနခဲ့တာမ်ိဳးလည္းရွိရင္ရွိမယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ့္ရဲ႕ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေခါင္းေဆာင္လုပ္ခဲ့တဲ့သူကို တျခားသူက လာၿပီးဖမ္းတာမ်ိဳးကိုေတာ့ လံုး၀လက္မခံႏိုင္ဘူး။ အဲဒီလိုမ်ိဳးေျပာေနတဲ့သူမ်ိဳးေတြကို ကၽြန္ေတာ္ဘာေျပာခ်င္လဲဆိုရင္ေတာ့ သူတို႔ဖမ္းဆီးဖို႔ဆိုတာက အစကတည္းက ေဘာင္မ၀င္တဲ့ဟာႀကီး၊ အက်ံဳးမ၀င္တဲ့အမႈမ်ိဳးနဲ႔လုပ္ေနတာျဖစ္တယ္။ အသံေကာင္းဟစ္ၿပီးေတာ့သာေျပာေနၾကတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ဘာမွထည့္စဥ္းစားဖို႔ေတာင္မလိုဘူး။ အဲဒီလိုေျပာတာေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘာလုပ္သင့္သလဲဆိုရင္ေတာ့ ေနာက္ေနာင္အဲဒီလိုကိစၥမ်ိဳးေတြကို ခ်ိဳမႀကြရဲေအာင္၊ ကုိယ့္ႏိုင္ငံကို မေစာ္ကားရဲေအာင္၊ ကိုယ့္ႏိုင္ငံမွာေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႕အစည္း၊ တိုင္းျပည္ရဲ႕လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြကို ဒီထက္ပိုၿပီး လုပ္ႏိုင္တဲ့အင္အားရွိေအာင္၊ လုပ္ႏိုင္တဲ့အရည္အခ်င္းရွိေအာင္ ပ်ိဳးေထာင္ဖို႔လိုေနၿပီလို႔ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္တယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုရင္ အဲဒီ ေဂ်ာ္နီဆန္းလြင္တို႔လိုေကာင္မ်ိဳးေတြ၊ ေမာင္ဇာနည္လိုေကာင္မ်ိဳးေတြကို ကိုယ့္ႏိုင္ငံကို မလာရဲဘဲနဲ႔ ေဘးနားမွာ ပတ္ေဟာင္ေနတဲ့ဟာေတြ။ အဲဒါေတြနဲ႔ ၿပီးေတာ့ အစၥေရးက ဟာေတြက အိုက္စ္မန္းကို ေတာင္အေမရိကႏိုင္ငံမွာဖမ္းသလိုမ်ိဳး၊ ကိုယ့္ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႕က သူတို႔ရွိတဲ့ေနရာမွာသြားၿပီး ဆြဲၿပီးဖမ္းၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ႏိုင္ငံမွာလာၿပီး တရားရင္ဆိုင္ရေအာင္လုပ္ႏိုင္တဲ့အေနအထားမ်ိဳးျဖစ္ေအာင္ လုပ္ဖို႔ေတာ့လိုၿပီ။ ျမန္မာႏုိင္ငံကို ဒုကၡေပးတဲ့သူ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံကိုဆန္႔က်င္တဲ့သူေတြသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ပထ၀ီအေနအထားျပင္ပကိုေရာက္သြားရင္ေတာင္မွ ဘယ္ႏိုင္ငံမွာပဲေနေန မင္းတို႔အေၾကာင္းမဲ့ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေနလို႔မရဘူး။ မင္းတို႔ အိပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ငါတို႔ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႔ေတြက လာဖမ္းမွာပဲဆိုတဲ့အေနအထားမ်ိဳးထိရေအာင္ လုပ္ဖို႔လိုၿပီလို႔ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္ပါတယ္။  
ေမး    - အကယ္၍ ICJ အမႈမွာရႈံးလာခဲ့လို႔ရွိရင္ က်ပ္သိန္းသန္းေပါင္းဘီလီယံနဲ႔ခ်ီၿပီးေပးရႏိုင္ေခ် ရွိတယ္ဆိုၿပီး ေျပာဆိုေနၾကတဲ့အေပၚကိုဘယ္လိုျမင္ပါသလဲ။
ေျဖ    -  အခုေမးခြန္းကိုေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ တရားစြဲတဲ့သူဘက္ကေတာ့ သူတို႔ႏိုင္မယ္ဆိုၿပီး အသံေကာင္းဟစ္ၾကမွာပဲ။ ကၽြန္ေတာ္အေကာင္းဆံုးဥပမာတစ္ခုကိုေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ၁၉၈၂ - ၈၃ ခုႏွစ္ေလာက္တုန္းက အာဂ်င္တီးနားႏိုင္ငံက ေဖာ္ကလန္ကၽြန္းကို ၀င္သိမ္းတယ္။ အဲဒီလိုသိမ္းတဲ့အခါမွာ ေဖာ္ကလန္ကိုပိုင္တဲ့ ၿဗိတိသွ်ေရတပ္မေတာ္က ေရေၾကာင္းခ်ီၿပီးေတာ့သြားတိုက္တယ္။ သူတို႔ကရႈံးခဲ့ရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲဆိုၿပီးေတာ့ ၿဗိတိသွ်အစိုးရကိုေမးတဲ့အခါမွာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ မာဂရပ္စ္ပက္ခ်ာက ေျပာခဲ့တယ္။ That Possiblilies doesn’t Exit ဆိုၿပီးေတာ့ေျပာတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကိစၥမွာလည္းပဲ ရႈံးရင္ဘယ္လိုလုပ္မလဲဆိုတဲ့ကိစၥကို ႀကိဳၿပီးေတာ့မစဥ္းစားနဲ႔။ ရႈံးမယ္ဆိုတဲ့ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကိုမရွိဘူးဆိုတဲ့ ပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ရင္ဆိုင္ရမွာပဲ။ ဘာျဖစ္လို႔ရင္ဆိုင္ရမွာလဲဆိုရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ကိုယ္ကိုယ္တိုင္္ မလုပ္ႏိုင္လြန္းလို႔၊ အသံုးမက်လို႔ ရႈံးရင္ေတာ့လည္းတစ္မ်ိဳးေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က မွန္မွန္ကန္ကန္ ရပ္တည္ၿပီးေတာ့ အမွန္တရားကိုကိုင္စြဲၿပီးလုပ္လို႔ရွိရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံက မႏိုင္စရာအေၾကာင္းကိုမရွိဘူး။ အဲဒီလိုမ်ိဳး သတိၱရွိရွိနဲ႔ကိုရင္ဆိုင္ရမွာ။ 
ေမး    - ဂမ္ဘီယာႏုိင္ငံရဲ႕ တရားစြဲဆိုမႈအေပၚမွာ OIC ရဲ႕ပါ၀င္ပတ္သက္မႈရွိတယ္လို႔ထင္ပါသလား။ 
ေျဖ    - ဟုတ္တယ္။ OIC ရဲ႕ပါ၀င္ပတ္သက္မႈကႀကီးႀကီးမားမားပါတာေတာ့ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ OIC  ရဲ႕ လုပ္ရပ္က ေတာ္ေတာ္ကို ရယ္စရာေကာင္းတဲ့လုပ္ရပ္ျဖစ္ေနတယ္လို႔ကို ေျပာရမယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ OIC ထဲမွာ ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံမွမဟုတ္ဘူး။ အာဆီယံႏိုင္ငံထဲမွာပါတဲ့ အင္ဒိုနီးရွားလိုႏိုင္ငံလည္းရွိတာပဲ။ အင္ဒိုနီးရွားလို ႏိုင္ငံကိုလည္း OIC ကခ်ဥ္းကပ္မွာပဲ။ အခုကက်ေတာ့ အင္ဒိုနီးရွားလိုႏိုင္ငံက ဒီလိုအမႈမ်ိဳးမလုပ္သင့္ပါဘူးဆုိၿပီး ဂမ္ဘီယာကိုေျပာတာ။ ဘာနဲ႔တူလဲဆိုေတာ့ ရပ္ကြက္ထဲမွာ အိမ္တစ္အိမ္ကိုမေက်နပ္ဘူး။ မေက်နပ္လို႔ဆိုၿပီး ရဲစခန္းကိုသြားတိုင္ေတာ့ မင္းတို႔ဒါက အမႈလည္းမေျမာက္ဘူး။ ငါတို႔၀င္မပါဘူး။ ရဲသိကၡာက်တယ္ဆိုၿပီး ေျပာတယ္။ ဘာမွမဟုတ္တဲ့ဟိုဘိန္းစားလိုေကာင္မ်ိဳးကိုပိုက္ဆံေပးၿပီးေတာ့ မင္းအဲဒီအိမ္ေရွ႕မွာသြားၿပီးေတာ့ ဆဲေပးဆိုတဲ့ပံုစံမ်ိဳးကိုျဖစ္ေနတာ။ OIC ရဲ႕လုပ္ရပ္က ညီညီညြတ္ညြတ္နဲ႔လုပ္တာျဖစ္တယ္လို႔ေျပာလို႔ရေပမဲ့ OIC မွာ တကယ္တမ္းအေရးပါအရာေရာက္တဲ့ကမာၻေပၚမွာ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ကိုးကြယ္တဲ့သူေတြအမ်ားဆံုး ျဖစ္တ့ဲ အင္ဒိုနီးရွားလိုႏိုင္ငံမ်ိဳးရဲ႕အားေပးမႈမရွိတဲ့အျပင္ ဆန္႔က်င္ေနတဲ့အမႈမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ တကယ္အေရးပါတဲ့ကိစၥမ်ိဳးမဟုတ္လို႔ ရဲတိုင္လို႔မရတဲ့ကိစၥမ်ိဳးမို႔လို႔ လမ္းေဘးက ဘိန္းစားကိုဆဲခိုင္းတဲ့အဆင့္မ်ိဳး ျဖစ္လို႔ ဒီဂမ္ဘီယာလိုဘိန္းစားကလည္း သူတို႔ဘက္က မ်ိဳးမ်ိဳးျမတ္ျမတ္ရလို႔သာ ၀င္ဆဲေပးေနတဲ့အေနအထား မ်ိဳးျဖစ္တယ္လို႔ပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ 
ေမး    - ဒီဘဂၤါလီအေရးမွာ အမ်ားစုက ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္ကိုပဲအျပစ္ဖို႔ၾကတာကိုေရာ ဘယ္လိုထင္ပါသလဲ။  
ေျဖ    -  ဆြဲေခၚတယ္။ ဆြဲမေခၚဘူးဆိုတာကို ကၽြန္ေတာ္က အၿငင္းမပြားဘူး။ သူတို႔ကေတာ့ ရေအာင္ဆြဲေခၚမွာပဲ။ ခုနကေျပာသလို အိမ္ေရွ႕မွာလာၿပီး ဘိန္းစား ဆဲေနသလိုပဲ။ အသံေကာင္းဟစ္ၿပီးေျပာေနၾကမွာပဲ။ ဥပေဒေၾကာင္းအရ၊ ျဖစ္ရပ္အရ အက်ံဳးကိုမ၀င္တဲ့အတြက္ တရားစြဲလို႔ကိုမရဘူး။ 
ေမး    - ဘဂၤါလီအေရးကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တပ္မေတာ္ဘက္က အစိုးရအမိန္႔ကိုမနာခံဘဲ လုပ္ခ်င္ရာလုပ္တယ္ ဆိုၿပီး ေျပာဆိုေရးသားေနၾကတဲ့အေပၚကိုေရာ ဘယ္လုိျမင္ပါသလဲ။ 
ေျဖ    - ဒီေနရာမွာ ကၽြန္ေတာ္တပ္မေတာ္ဘက္က ကာကြယ္ၿပီးေတာ့ေျပာေနတာ မဟုတ္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ တပ္မေတာ္ရဲ႕မိသားစု၀င္တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့အတြက္ တပ္မေတာ္ဘက္က လုပ္ရပ္ကို ခပ္သိမ္းေသာအေနအထားမွာေထာက္ခံၿပီးေတာ့ေျပာသြားမွာပဲ။ ဒါေပမဲ့ တပ္မေတာ္လုပ္ရပ္ရဲ႕ တခ်ိဳ႕ေသာကိစၥေတြမွာ တခ်ိဳ႕ေထာက္ခံတာရွိသလို တခ်ိဳ႕ေသာလုပ္ရပ္ေတြမွာ မေထာက္ခံတာေတြရွိမယ္။ ဘဂၤါလီအေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ရခုိင္အေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔လုပ္တဲ့ကိစၥအားလံုးကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔တစ္ႏိုင္ငံလံုး၊ တစ္မ်ိဳးသားလံုးရဲ႕လုပ္ခ်င္တဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္။ တစ္ႏိုင္ငံလံုးရဲ႕ယံုၾကည္ခ်က္ကိုရပ္တည္ၿပီးေတာ့ တပ္မေတာ္က လႈပ္ရွားသြားတာသာျဖစ္တယ္။ အဲဒီေနရာမွာလည္း တစ္ႏိုင္ငံလံုးလို႔ေျပာလိုက္တဲ့အခါမွာ ျပည္သူလူထု အရပ္သူ/ အရပ္သားေတြပါသလို အစိုးရလည္းပါတယ္။ ျပည္သူေရာ၊ တပ္မေတာ္ေရာ၊ အစိုးရေရာက ရခိုင္ကိစၥ ဘဂၤါလီအေရးကိစၥကိုေဆာင္ရြက္ေနတာသာျဖစ္တယ္။ 
ေမး    - အခုျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ ICJ ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျမန္မာျပည္သူေတြ မျဖစ္မေနထားရမယ့္စိတ္ထားဆိုရင္ ဘာမ်ားျဖစ္မလဲ။ 
ေျဖ    - မျဖစ္မေနထားရမယ့္ကိစၥဆိုလို႔ရွိရင္ ဥပမာ- ေက်ာင္းမွာ ဆရာမက မင္းအိမ္စာမလုပ္ထားလို႔ အရိုက္ခံ ရမယ္ လာခဲ့လို႔ေျပာရင္ ကိုယ့္ဘက္က စာအုပ္ထဲမွာအမွန္တကယ္ အိမ္စာမလုပ္ထားတဲ့အခ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ သြားလို႔ မရဘူး။ အစကတည္းက ကိုယ္နဲ႔အတန္းထဲမွာ ေဘးခ်င္းကပ္ထို္င္ေနတဲ့ေကာင္က ကိုယ္မဟုတ္တဲ့ကိစၥကို ဟုတ္ပါတယ္ဆိုၿပီးတိုင္တဲ့ကိစၥကို ဒီေကာင္က ကလိမ္ကက်စ္ေျပာတာ ကၽြန္ေတာ္က မွန္တယ္ဆိုတဲ့ပံုစံမ်ိဳး မာမာထန္ထန္နဲ႔သြားတဲ့ပံုစံမ်ိဳးျဖစ္ရမယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယံုၾကည္မႈ၊ ကိုယ္ႏိုင္ရမယ္ဆိုတဲ့ စိတ္၊ အမွန္တရား က ကိုယ့္ဘက္မွာရွိတယ္ဆိုတဲ့ယံုၾကည္မႈကို တစ္မ်ိဳးသားလံုးက သူတို႔ရဲ႕စိတ္ထဲမွာစြဲညွိေနဖို႔လိုပါတယ္။ 
ေမး    - ဒီျဖစ္စဥ္မွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္နဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ မျဖစ္မေနတိုင္ပင္သင့္တဲ့အေၾကာင္းအရာက ဘာမ်ားျဖစ္မယ္လို႔ထင္ပါသလဲ။ 
ေျဖ    - ဒီျဖစ္ရပ္မွာ ICC ပဲျဖစ္ျဖစ္ ICJ ကိစၥပဲျဖစ္ျဖစ္ အာဂ်င္တီးနားကိစၥပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီသံုးခုတင္မကဘူး။ ရခုိင္ အေရး၊ ဘဂၤါလီအေရးႀကီးတစ္ခုလံုးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ကိစၥ၊  ရိုဟင္ဂ်ာ ဂ်င္းထည့္ေနခဲ့တဲ့ကိစၥအကုန္လံုးမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆိုတာလည္းမရွိဘူး။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္ဆိုတာလည္းမရွိဘူး။ ကၽြန္ေတာ္ တို႔တစ္မ်ိဳးသားလံုး၊ တိုင္းျပည္ကိုဦးေဆာင္ ဦးရြက္ ျပဳလုပ္ေနတဲ့ အရပ္သားဘက္ကေရာ၊ စစ္သားဘက္ကေရာ ေခါင္းေဆာင္ေတြအားလံုးနဲ႔ တစ္ႏိုင္ငံလံုးက တစ္ေသြးတစ္သံ တမိန္႔တည္းနဲ႔ပဲသြားရမွာ။ အဲဒီေတာ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္နဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ညီညြတ္လားတို႔၊ သေဘာတူၾကလားတို႔ ဆိုတာက အစိုးရပိုင္းမွာ လူႀကီးပိုင္း၊ ထိပ္ပိုင္းတာ၀န္ယူထားရတဲ့ပုဂိၢဳလ္ေတြမွာ သေဘာထားတူညီေနတာ လည္း ရွိရင္ရွိမယ္။ ကြဲျပားေနတဲ့အခါလည္းရွိရင္ရွိလိမ့္မယ္။ ဒီေနရာမွာေတာ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္ ဆိုတာ မရွိဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆိုတာလည္း မရွိဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုတာပဲ ရွိရမယ္။ 
ေမး    -ခုိး၀င္ဘဂၤါလီေတြအေရးကိုေရာ ဘယ္လိုပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ေျဖရွင္းသင့္တယ္လို႔ထင္ပါသလဲ။ 
ေျဖ    - ေျဖရွင္းတဲ့နည္းေတြကေတာ့ ေရတိုေျဖရွင္းတာလည္းရွိသလို ေရရွည္ေျဖရွင္းတာေတြလည္းရွိတယ္။ ေရတိုေျဖရွင္းတာမွာေတာ့ ကိုယ္ကအမွန္တရားကိုလက္ကိုင္ထားၿပီးေတာ့ အခုလိုမ်ိဳး ဟိုဘက္က ႀကြပ္စိႀကြပ္စိ ဒီဘက္က ႀကြပ္စိႀကြပ္စိလာေျပာတဲ့အမႈေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က သတိရွိရွိနဲ႔ေျဖရွင္းသြားရဖို႔ရွိမယ္။ ေရရွည္အက်ိဳးစီးပြားကိုေျဖရွင္းဖို႔ဆိုတဲ့ေနရာမွာ ရခုိင္ေဒသ ဘဂၤါလီအေရးအခင္းျဖစ္ေနတဲ့ေဒသေတြမွာ ရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံမႈ ႀကီးႀကီးမားမားရွိတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကိုျဖစ္ထြန္းေအာင္လုပ္ရမယ္။ အဲဒီလိုျဖစ္ထြန္း ေအာင္လုပ္လို႔ရွိရင္ ကမာၻႏိုင္ငံႀကီးႀကီးမားမားေတြက လာတာပဲျဖစ္ျဖစ္ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုခုက လာတာ ပဲျဖစ္ျဖစ္ သန္းေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံမႈရွိတဲ့ေနရာဆိုရင္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံထားတဲ့ ႏိုင္ငံအဖြဲ႕အစည္းကိုယ္တိုင္ ကိုယ္က ပံုရိပ္လွပေအာင္လို႔ သူတို႔ကို္ယ္တိုင္က အကုန္အက်ခံၿပီးေတာ့ကို ေျဖရွင္းသြားလိမ့္မယ္။ ဘာျဖစ္လို႔ လဲဆိုရင္ ဒီနယ္ေျမက လံုျခံဳမႈမရွိဘူး။ ဒီနယ္ေျမက ပဋိပကၡျဖစ္ေနတယ္ဆိုလို႔ရွိရင္သူတုိ႔ရဲ႕ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ အက်ိဳး စီးပြားကိုလာထိခိုက္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္တာ သူတို႔က ျမန္မာႏိုင္ငံကိုခ်စ္လြန္းလို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကိုေစာင့္ ေရွာက္ေပးခ်င္လြန္းလို႔ေတာ့ လုပ္ေပးတာမဟုတ္ဘူး။ သူတို႔အက်ိဳးစီးပြားကိုသူတို႔ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔အတြက္ ဒီကိစၥကိုေျဖရွင္းၾကလိမ့္မယ္။ အဲဒီေတာ့ကြၽန္ေတာ္တို႔ကရခိုင္မွာသန္းေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ပေရာဂ်က္မ်ိဳးေတြျမန္ျမန္ျဖစ္ေအာင္လုပ္ယူရမယ္။အဲဒီလိုလုပ္ယူလို႔႐ွိရင္ ေရ႐ွည္မွာဒီကိစၥကိုေျဖ႐ွင္းၿပီးသားျဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ ေျပာၾကတယ္မလား။ သမၼတထရန္႔တက္ခါနီးတုန္းက မကၠဆီကိုနဲ႔အေမရိကန္ၾကားထဲမွာတံတိုင္းေဆာက္ဖို႔႐ွိတယ္။ အဲဒီတံတိုင္းေဆာက္ဖို႔ကိုမကၠဆီကိုအစိုးရက ေပးလိမ့္မယ္ဆိုၿပီးေျပာတယ္။အဲဒီလိုေျပာတာက ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ကိစၥပဲဆိုၿပီးဝိုင္းေျပာခဲ့ၾကတာေတြ႐ွိတယ္။အေမရိကန္မွာေတာ့ေၾကာင္ေတာင္ေတာင္ႀကီးျဖစ္ရင္ျဖစ္လိမ့္မယ္။ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာကေတာ့တကယ္လိုတယ္။အုတ္တံတိုင္းတည္တဲ့ေနရာမွာလည္းသာမန္မ်က္လံုးနဲ႔ၾကည့္ရင္ျမင္ႏိုင္တဲ့အုတ္တံတိုင္းကိုေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ခိုးဝင္ဘဂၤါလီေတြလာလို႔ရေတာ့ေအာင္အတားအဆီးေတြျဖစ္ေနမယ့္အေနအထားမ်ိဳးဆိုရင္ကြၽန္ေတာ္တို႔ကလူတံတိုင္း၊အရာဝတၳဳတံတ္ိုင္း၊စိတ္ဓာတ္တံတ္ိုင္း၊အေျခအေနဖန္တီးမႈတံတိုင္းေတြထည့္ရမယ္။အဲဒီလိုတံတိုင္းေတြအတြက္ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံကမေပးဘူး။ရခိုင္မွာလာၿပီးေတာ့ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမယ့္ကုမၸဏီေတြကေပးလိမ့္မယ္။သူတို႔ႏိုင္ငံကရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံထားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ဒီေကာင္ေတြေရာက္လာရင္ငါတို႔ပေရာဂ်က္ေတြမွာအေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္မယ္။ထိလိမ့္မယ္။ထိလို႔မျဖစ္ဘူးဆိုၿပီးသူတို႔ကိုယ္တိုင္ကကာကြယ္လိမ့္မယ္။ခုနကစကားကိုျပန္ေကာက္ရရင္အေမရိကန္မွာအုတ္တံတိုင္းေဆာက္တာကိုမကၠဆီကိုက ေပးလိမ့္မယ္လို႔ေျပာတယ္။ကြၽန္ေတာ္တို႔ကလည္းဘဂၤါလီနဲ႔ ျမန္မာရဲ႕ၾကားထဲမွာမျမင္ႏိုင္တဲ့တံတိုင္းေရာ၊ ျမင္ႏိုင္တဲ့တံတိုင္းေရာေဆာက္မယ္။အဲဒီေဆာက္တဲ့ဟာကိုလာၿပီးေတာ့ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမယ့္အဖြဲ႔ေတြကေပးလိမ့္မယ္။အဲဒီပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ Policy ခ်ၿပီးအစိုးရကသြားသင့္တယ္လို႔ကြၽန္ေတာ္ထင္ပါတယ္။
ေမး     - ဂမ္ဘီယာရဲ႕တရားစြဲဆိုမႈကိုျပန္လည္ေခ်ပဖို႔အတြက္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔အဖြဲ႕က ခိုင္ခိုင္မာမာရွိတဲ့ အခ်က္အလက္အျပည့္အစံုေတြကို စုစည္းၿပီးေလာက္ၿပီလို႔ေရာထင္ပါသလား။ 
ေျဖ - အဲဒီအခ်က္ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္နဲ႔သူတို႔စကားေျပာထားၾကတာမဟုတ္တဲ့အတြက္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္မေျပာတတ္ဘူး။ ဒီအင္တာဗ်ဴးရဲ႕အစမွာကတည္းက ကၽြန္ေတာ္ေျပာခဲ့တဲ့ မိနစ္ ဆယ့္ငါးမိနစ္၊ မိနစ္ႏွစ္ဆယ္ေလာက္မွာေျပာခဲ့တဲ့အခ်က္အလက္အေၾကာင္းေတြမွာေတာင္မွာ ေတာ္ေတာ္ေလးေျပာခဲ့တယ္။ ကၽြန္ေတာ္ေတာင္မွ တစ္ေယာက္တည္းလည္းျဖစ္သလို ကိုယ္ကဘာမွေနာက္ကပံပိုးမႈရွိတာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ကိုယ္သင္ၾကားခဲ့တဲ့ဥပေဒပညာအရကိုေတာင္ ဒီေလာက္သိေနတာပဲ။ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ဆိုတာက သူတို႔မွာအခ်က္အလက္စုေဆာင္းမႈက လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြကေပးထားတဲ့သတင္းေတြရွိတယ္။ ႏိုင္ငံတကာကရထားတဲ့သတင္းေတြရွိတယ္။ ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံတကာမွာရွိတဲ့ဥပေဒပညာရွင္ေတြဆီကရထားတဲ့ အႀကံေပးမႈေတြရွိတယ္။ အဲဒီ ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ေျပာတာေတြထက္ သူတုိ႔မွာအစေပါင္းမ်ားစြာကို စုေဆာင္းမႈရွိလိမ့္လို႔ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ယံုၾကည္ပါတယ္။ 
ေမး    - အဲဒီေတာ့ဒီလိုျဖစ္ရပ္ကေနၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက အက်ိဳးအျမတ္ထုတ္သင့္တယ္လို႔ထင္ပါသလဲ။
ေျဖ    - အက်ိဳးအျမတ္ရဖို႔ဆိုတာကေတာ့ တရားစြဲခံရတဲ့ကိစၥႀကီးကေန အက်ိဳးအျမတ္ရွိဖို႔ဆိုတာက ခက္တာေပါ့ေလ။ ဒီအမႈရဲ႕သဘာ၀သတိကိုက တပ္မေတာ္ေရာ၊ အစိုးရေရာ ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ ရင္ဆိုင္ရမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ခုနကေျပာခဲ့သလို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာခႏၶာကိုယ္တစ္ခုတည္း ေခါင္းႏွစ္လံုးျဖစ္ေနတဲ့ အေနအထားမ်ိဳး၊ အစိုးရႏွစ္ခု အုပ္ခ်ဳပ္ေနတယ္ဆိုတဲ့အေနအထားမ်ိဳးကိုေတာ့ တစ္နည္းနဲ႔တစ္နည္း ေလ်ာ့ပါးသြားေအာင္ လုပ္သြားႏိုင္လိမ့္ မယ္လို႔ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ျမင္ပါတယ္။ 
ေမး    - အခုကိစၥမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကုိယ္တိုင္က ဦးေဆာင္ေျဖရွင္းတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ အဆိုးျမင္ခဲ့မႈေတြက ေျပာင္းျပန္ျပန္ျဖစ္လာႏိုင္မလား။ 
ေျဖ    - အဲဒါကလည္း တိုင္းျပည္ရဲ႕ကံႀကမၼာပဲေပါ့ေလ။ ကၽြန္ေတာ္ကလည္းဒီေနရာမွာ တုိင္းျပည္အေရးကို ခ်ဥ္းကပ္ၿပီးေျပာတယ္ဆိုေပမဲ့ လူပုဂိၢဳလ္အေရးကိုေျပာရမယ္ဆိုရင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕အေျခအေနကို ေတာ္ေတာ္စာနာ နားလည္မိတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ သူက တကယ့္ကို ဘုန္းႀကီးၿပီးေတာ့ လွ်မ္းလွ်မ္း ေတာက္ျဖစ္ေနတဲ့အေနအထားမ်ိဳးအေျခအေနမ်ိဳးမွာသြားခဲ့ရတာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ သူ႔အစိုးရတက္ၿပီးတဲ့အခါမွာ သူကိုယ္ႏႈိက္ကိုပဲ ကမာၻကအထင္လြဲၿပီးေတာ့ ကမာၻက စစ္ရာဇ၀တ္ေကာင္တစ္ေယာက္အေနအထားမ်ိဳး၊ ႏိုဘယ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရထားတာမ်ိဳးနဲ႔ မထိုက္တန္တဲ့ပံုစံမ်ိဳး၊ ကမာၻက ပံုေဖာ္ၿပီးေတာ့ အပုတ္ခ်ေနတဲ့ပံုစံမ်ိဳးမွာ သြားရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္အမ်ားႀကီးစာနာနားလည္မိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔လည္း ပါတီစြဲ၊ ပုဂိၢဳလ္စြဲေတြ မရွိဘဲနဲ႔ တစ္တိုင္းျပည္လံုးအားလံုးက စည္းစည္းလံုးလံုးညီညီညြတ္ညြတ္နဲ႔ ပူးေပါင္းရမယ့္ အခ်ိန္ေရာက္ေနၿပီလို႔ ကၽြန္ေတာ္ေျပာရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ 
ေမး - တရားစြဲခံရတဲ့ကိစၥကိုၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က ႀကိဳတင္တြက္ဆႏိုင္မႈ၊ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈေတြ အားနည္းခဲ့လို႔ တရားစြဲခံရတာျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ေရာ ထင္မိပါသလား။
ေျဖ - ဒီေနရာမွာက တကယ္ပဲလူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈကို က်ဴးလြန္ခဲ့တာလား။ မက်ဴးလြန္ခဲ့တာလားက အေၾကာင္းအခ်င္းအရာျပႆနာမဟုတ္ဘူး။ တရားစြဲတဲ့ကိစၥကို အရပ္စကားအရေျပာရမယ္ဆိုရင္ ေအာ္ႀကက္ ေတြမ်ားလို႔ ကမာၻ႕အေနနဲ႔ ကမာၻ႕ပံုရိပ္မွာေလာ္ပီ လုပ္ထားတာနဲ႔ ပံုေဖာ္ထားတဲ့ဟာကိုက အားနည္းခဲ့လို႔ျဖစ္ခဲ့ တာ။ ေနာက္ေနာင္မွာ အဲဒီလိုဟာမ်ိဳးေတြအားနည္းမႈမရွိရေအာင္လုပ္ရမယ္။ ဒါက အႏိုင္ရေနေသးတာ။ အႏိုင္ရေနေသးတာကို အဖတ္ဆယ္ၿပီး ေနာက္ေနာင္ဒီလိုမ်ိဳးေတြမျဖစ္ရေအာင္၊ တိုင္းျပည္ရဲ႕ကံႀကမၼာကို ပိုၿပီးေတာ့ေတာက္ပတဲ့အေနအထားမ်ိဳးေတြပဲျဖစ္လာေအာင္၊ ကမာၻေပၚမွာပံုရိပ္ကိုတက္လာေအာင္ ဘယ္လို လုပ္မလဲဆိုတာကို စဥ္းစားသင့္တယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ျမင္ပါတယ္။
ေမး - တရားစြဲဆိုခံရမႈက ကိုဖီအာနမ္ေကာ္မရွင္ရဲ႕လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြေၾကာင့္ ဆက္စပ္ၿပီးအခုလိုျဖစ္တာလို႔လည္း ႀကားသိရတယ္။ အဲဒီေတာ့ အာနမ္ေကာ္မရွင္နဲ႔ဆက္ဆံေရးကို ဘယ္လိုမ်ားေျပာျပခ်င္တာရွိလဲ။ 
ေျဖ - အာနမ္ေကာ္ရွင္ကထြက္တဲ့တင္ျပခ်က္က အေကာင္အထည္ေဖာ္လို႔မရဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ပကတိ အေနအထားအရအေကာင္အထည္ေဖာ္လို႔မရႏိုင္တဲ့ဟာမ်ိဳးေတြမွာရွိတယ္။ ဥပမာ - ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ျမန္မာႏိုင္ငံ သားဥပေဒကိုပဲ မ်က္ကြယ္ျပဳရမယ့္အေနအထားထိေျပာထားတာရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ အစိုးရကလည္း လက္ခံမွာ မဟုတ္သလို တပ္မေတာ္ကလည္း လက္ခံမွာမဟုတ္ဘူး။ ျပည္သူလူထုတစ္ရပ္လံုးကလည္း လက္ခံမွာမဟုတ္ ဘူး။ အဲဒီလိုလက္မခံလို႔ တိုင္းျပည္ရဲ႕ပကတိအေနအထားအေျခအေနအရလည္းပဲ လက္ေတြ႕ကမက်ဘူး။ ဒီေတာ့ လက္ေတြ႕မက်တဲ့ ဒီအစီရင္ခံစာႀကီးလို႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ကေျပာခ်င္တယ္။ အဲလိုျဖစ္ဖို႔အတြက္လည္း ကိုဖီအာနမ္က သူ႔ေကာ္မရွင္ကို ဥကၠ႒အေနနဲ႔ေရာက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာလည္း ေတြ႕သင့္ေတြ႕ထိုက္တဲ့သူေတြကို ေတြ႕မသြားဘူး။ ႏွစ္ဖက္မွ်မွ်တတေျပာႏိုင္မယ့္ အေျခအေနေတြကိုလည္း နားေထာင္မသြားဘူး။ ကၽြန္ေတာ္ေသ သြားတဲ့သူကို မေကာင္းေျပာတာေတာ့မဟုတ္ဘူး။ သမာသမတ္မရွိဘဲနဲ႔ဘက္လိုက္ၿပီးေတာ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ ျပဳလုပ္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့အေနအထားမ်ိဳးအထိျပဳလုပ္ခဲ့တယ္ဆိုတာက ေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ 
ေမး    - ေဒၚေအာင္ဆန္းစုႀကည္ကိုယ္တိုင္သြားတယ္ဆိုတဲ့ေနရာမွာ သူကိုယ္တိုင္က အႏိုင္ယူဖို႔သြားတာပဲလို႔ တပ္အပ္ေျပာႏိုင္လား။
ေျဖ    - ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ သူသြားတဲ့ဟာမွာ အႏိုင္ယူဖို႔သြားတယ္ မသြားဘူးဆိုတာက သူ႔စိတ္ဓါတ္ပဲ။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ အႏိုင္ရၿပီးျပန္လာတာကိုပဲျမင္ခ်င္တယ္။ ႏိုင္ေအာင္လုုပ္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔လည္း ျမင္ခ်င္ပါတယ္။ ဒါလုပ္လိုက္လို႔ ေအာင္ျမင္သြားလို႔ သူပံုရိပ္ေကာင္းသြားရင္လည္း သဒါၵရမွာပဲ။ ဘာမွမသဒါၵစရာလည္းအေႀကာင္းမရွိဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔၀ိ၀ါဒမတူညီတာလည္းရွိခ်င္ရွိလိမ့္မယ္။ ျပဒါးတစ္လမ္းသံတစ္လမ္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အျမင္ခ်င္းမတူတာေတြလည္းရွိလိမ့္မယ္။ ဒီကိစၥကေတာ့ တစ္တိုင္းျပည္လံုးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ကိစၥ၊ တစ္တိုင္းျပည္လံုးေခြးျဖစ္မယ့္ကိစၥကို သူလုပ္လိုက္လို႔၊ သူကာကြယ္လိုက္လို႔အသီးအပြင့္ ဒီဟာရဲ႕ေကာင္းမြန္တဲ့ပံုရိပ္ကိုခံစားလိုက္ရတာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔က မရႈစိမ့္စရာ၊ မသဒၵါစရာအေၾကာင္းမရွိဘူး။ 
ေမး    - ICJ ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ရင္ႏိုင္ငံႀကီးေတြရဲ႕ေထာက္ခံမႈအင္အားက ဘယ္ေလာက္ထိအေရးႀကီးတယ္လို႔ ျမင္မိပါသလဲ။ 
ေျဖ    - အဲဒါကေတာ့ ICJ ထက္စာရင္ ICC နဲ႔က ပိုၿပီးသက္ဆိုင္တယ္။ ICC ကိစၥမွာကက်ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံအတြက္ဆိုလို႔ရွိရင္ ရုရွားတို႔၊ တရုတ္တို႔ဘက္က ရပ္တည္ေပးလိမ့္မယ္ဆိုတဲ့ပံုစံမ်ိဳးကိုု သူတို႔ဘက္ကစိုးရိမ္ လို႔လည္း သူတို႔ဘက္က ICJ ဘက္ကိုေျပာင္းလုိက္ၾကတာ။ ကံအားေလ်ာ္စြာ ကၽြန္ေတာ္ လြန္ခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းက ဘာသြားေတြ႕လဲဆိုေတာ့ BBC Myanmar ပိုင္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာတာ၀န္ယူေနတဲ့ ရုရွားသံအမတ္ႀကီးက ဒီကိစၥမွာသူ႔ဘက္က အေကာင္းျမင္တဲ့ပံုစံမ်ိဳး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုႀကည္သြားၿပီးလုပ္တဲ့ကိစၥဟာ လုပ္သင့္လုပ္ ထိုက္တဲ့ကိစၥ၊ ဒါသည္ေပါ့ေပါ့တန္တန္လုပ္တာမဟုတ္ဘူး။ ေလးေလးနက္နက္လုပ္တာမ်ိဳးဆိုၿပီး ရုရွားသံ အမတ္ႀကီးက အင္တာဗ်ဴးမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္ကေနရပ္တည္ၿပီးေတာ့ ေျပာသြားတာကိုေတြ႕ရတယ္။ သူမ်ားေတြေျပာသေလာက္ လွန္႔သေလာက္ေတာ့ မဆိုးေသးပါဘူး။ အမွန္တရားကိုလက္ကိုင္ထားသလိုမ်ိဳး၊ အမွန္တရားကိုလက္ကိုင္ထားတဲ့ မိတ္ေဆြႏိုင္ငံေတြလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္မွာရွိပါေသးတယ္။ 
ေမး    - ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ ဘာမ်ားထပ္ေျပာခ်င္တာရွိပါသလဲ။
ေျဖ - အားလံုးကို ခ်ံဳ႕ၿပီးေျပာရမယ္ဆိုရင္ အားလံုးက သတိရွိရွိနဲ႔လက္တြဲၿပီးေတာ့ေနရမယ့္အခ်ိန္ျဖစ္တယ္။ တိုင္းျပည္အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့အေနအထားမ်ိဳးမွာရွိေနၿပီ။ သို႔ေသာ္ အဲဒီအေနအထားမ်ိဳးဆိုတာက အရႈံးနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရမယ့္ အေနအထားမ်ိဳးမဟုတ္ဘူး။ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္အသံုးမက်လို႔ ခလုတ္တိုက္တဲ့အေနအထားမ်ိဳး မဟုတ္ရင္ ဒါက ကိုယ့္ဘက္မွာႏိုင္ေခ်အမ်ားႀကီးရွိတဲ့အေနအထားမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီအႏိုင္ရတဲ့ အေနအထားမ်ိဳးမွာမူတည္ၿပီးေတာ့ အဲဒီအႏိုင္ရတဲ့ရလဒ္ေလးေပၚမွာ ရစ္မူးၿပီးေပ်ာ္ေနလို႔မရဘူး။ ဒါဟာလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕က ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို ခဲလံုးကေလးနဲ႔ပစ္ၿပီးေတာ့ စမ္းႀကည့္တာ။ အဲဒီခဲလံုးထက္ၿပီးတဲ့ ခဲလံုးႀကီးနဲ႔ ပစ္တာမ်ိဳးလည္းလာႏိုင္ေသးတယ္။  အဲဒီလိုလာႏိုင္တဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံတကာပံုရိပ္ေကာင္းမြန္ေအာင္ ႏိုင္ငံတကာ ပံုရိပ္မွာ ရိုဟင္ဂ်ာလို႔အမည္တပ္ထားတဲ့ ဘဂၤါလီအဖြဲ႕အစည္း၊ အႀကမ္းဖက္အဖြဲ႕အစည္းဟာ တာလီဘမ္လ္တို႔၊ ARSA ၊ IS ၊ ရိုဟင္ဂ်ာ ဒီေလးခုဆိုတာ ကမာၻက တစ္တန္းတည္းျမင္ေအာင္သြားတဲ့အထိ ျဖစ္ေအာင္ကို PR လႈပ္ရွားမႈ၊ လူမႈဆက္ဆံေရးသတင္းမီဒီယာေတြမွာ သတင္းအေၾကာင္းအခိုင္အမာစိုက္ဖို႔ လိုေနပါၿပီ။ 
အခုလိုေျဖၾကားေပးခဲ့တဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ 

 

- အကုန္သိသတင္းဌာန

 

Unicode Version 

 

ပြီးခဲ့သော ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလအတွင်း ARSA အစွန်းရောက်အကြမ်းဖက်အဖွဲ့၏တိုက်ခိုက်မှု အပြီးတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ဘင်္ဂါလီများထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံသည် လူမျိုးသုန်းသတ်ဖြတ်နေကြောင်း စွပ်စွဲပြောဆိုမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ 
ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်သည်ဟုဆိုကာ စွပ်စွဲကာ နိုင်ငံပေါင်း ၅၇ နိုင်ငံကိုယ်စား ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး ICJ ၌ တရားစွဲဆိုလိုက်သည်။
အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်ပြီး ဦးနေဝင်းရဲ့မြေးဖြစ်သူ ကိုအေးနေဝင်း၏ အတွေးအမြင်များကို အကုန်သတင်းဌာနမှ ယခုကဲ့သို့ မေးမြန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ 
မေး    - ICC နဲ့ ICJ ဘက်က မြန်မာ့ခေါင်းဆောင်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကို တရားစွဲတဲ့ကိစ္စကစပြီဆိုတော့ အဲဒီအပေါ်မှာ အစ်ကို့အနေနဲ့ ဘယ်လိုမျိုး ပြောပြချင်တာမျိုး၊ သုံးသပ်ချင်တာမျိုးရှိပါသလဲ။ 
ဖြေ    -  ICC ဘက်က အခုလိုတရားစွဲတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော့်အမြင်က တစ်နိုင်ငံလုံးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စပေါ့။ အရင်က လူပုဂ္ဂိုလ်အရသော်လည်းကောင်း၊ ပါတီအဖွဲ့အစည်းအရသော်လည်းကောင်း မတူညီတာတွေရှိပေမဲ့ ဒီအချိန်မှာတော့ အားလုံးတစ်တိုင်းပြည်လုံး ညီညီညွတ်ညွတ်စည်းစည်းလုံးလုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ့်ကိစ္စဖြစ်တယ်။ ကိုယ့်တိုင်ပြည်ရဲ့ကိစ္စ၊ ကိုယ့်တိုင်းပြည်ရဲ့အနာဂတ်အတွက်ပါ ကြီးမားတဲ့ရိုက်ခတ်မှုတစ်ခုဖြစ်တဲ့အတွက် အားလုံးလက်တွဲပြီးတော့ လုပ်ရမယ့်ကိစ္စဖြစ်နေပြီလို့ပဲ ကျွန်တော်ကတော့ မြင်ပါတယ်။ 
မေး    - မြန်မာနိုင်ငံနဲ့အင်မတန် အလှမ်းဝေးလွန်းတဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တရားစွဲဆိုမှုအပေါ်ကိုရော ဘာကြောင့်လို့ယူဆပါသလဲ။ 
ဖြေ    - ဂမ်ဘီယာလို့ဆိုတဲ့အနေအထားမှာပေါ့လေ။ နိုင်ငံတကာတရားရုံးချုပ်လို့ပြောတဲ့ International  Court of Justice (ICJ) မှာ တရားစွဲထားတဲ့တရားလိုက ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံရဲ့ရှေ့နေချုပ်လည်းဖြစ်တယ်။ တရားရေးရာ ဝန်ကြီးလည်းဖြစ်တဲ့ပုဂ္ဂိုလ်က တရားစွဲထားတာဖြစ်တယ်။ အဲဒီလိုတရားစွဲတာမတိုင်ခင်မှာ ICJ မဟုတ်ဘဲနဲ့ ICC မှာလည်းပဲ ဘင်္ဂါလီအရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ တရားစွဲထားတာရှိတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဘာသွားတွေ့ရလဲ ဆိုတော့ ICC မှာ တရားစွဲလို့ရှိရင် ခိုင်မာမှုမရှိဘူး။ ICC မှာ တရားစွဲလို့ရှိရင် သူတို့တရားစွဲတဲ့ပုံစံမျိုးအတိုင်း သူတို့လိုချင်တဲ့ပုံစံမျိုးကို မရနိုင်တဲ့အတွက် ICJ ကိုပါ သူတို့က အသုံးချပြီးတော့ တရားဆက်စွဲတယ်လို့ပဲမြင်တယ်။ ဒီလိုမျိုးပြောကြေးဆိုလို့ရှိရင် သူတို့က ICC ကိုအားမရလို့ ICJ ကို အသုံးချမယ်ဆိုရင် ICJ မှာရော၊ ဘယ်လောက်အထိအားရကျေနပ်မှုရှိနိုင်မလဲ။ တစ်နည်းပြန်ပြောရရင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ကျူးလွန်မှုကိုတရားစွဲနိုင်လောက်တဲ့အထိ ဘယ်လောက်ထိခိုင်ခိုင်မာမာရှိနေလို့လဲဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ဘက်က စဉ်းစားဖို့လိုလာပြီ။ ပြီးတော့ ဒီနေရာမှာပထမတရားစွဲထားတဲ့ ICC (နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး)၊  ICJ က (နိုင်ငံတကာ တရားရုံးချုပ်) ဖြစ်တယ်။ နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံးမှာ တရားစွဲတဲ့အခါမျိုးကျတော့ ပြဿနာက အဓိက ၂ ခုရှိတယ်။ သူတို့တရားစွဲချင်တာက မြန်မာနိုင်ငံကိုစွဲချင်တာ။ ICC (International Cricket Council) မှာကျတော့ ရာဇဝတ်ခုံရုံးဖြစ်တဲ့အတွက် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက် မောင်ဖြူ၊ မောင်နီ စသဖြင့် တရားစွဲလို့ပဲရမယ်။ နောက်တစ်ချက်က ICC မှာ တရားစွဲဖို့ဆိုလို့ရှိရင် ICC မှာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ်ကို ကျွန်တော်တို့က ရောမပဋိဉာဉ်စာချုပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံက လက်မှတ်ထိုးထားတာမျိုး မရှိဘူး။  မရှိတဲ့အခါကျတော့ မြန်မာနိုင်ငံကို တရား စွဲဖို့က သူတို့ဘက်ကအကျုံးမဝင်ဘူးဖြစ်နေတယ်။ ICC မှာတကယ် ရာဇဝတ်မှုနဲ့အကျုံးဝင်ဖို့လုပ်မယ်ဆိုရင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံထဲမှာပါတကယ်တမ်းကျူးလွန်ခဲ့တယ် ဆိုတာကိုသက်သေပြဖို့ပါ လိုအပ်တယ်။ ဆိုလိုတဲ့သဘောက မြန်မာနိုင်ငံသည် ရောမပဋိဉာဉ်စာချုပ်မှာမပါဘူး။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံကတော့ ရောမပဋိဉာဉ်စာချုပ်မှာပါတဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံက ကျူးလွန်မှု၊ ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ ကျူးလွန်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်နက်ပထဝီအနေအထားတည်းမှာမဟုတ်ဘဲနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရဲ့ပိုင်နက်ထဲကိုသွားပြီးတော့ ကျူးလွန်မှသာ အကျုံးဝင်မယ်ဆိုတဲ့အနေအထားမျိုးရှိတယ်။ ဒါတွေကျတော့ သိပ်ပြီးတော့ ရှုပ်ထွေးသွားသလို သက်သေပြဖို့ကလည်း အင်မတန်ကို ခက်ခဲသွားပြီ။ အဲဒါကြောင့်မို့လို့လည်း ICC တရားရုံးအမှတ် (၃) မှာ တင်ထားတဲ့အမှုဟာခိုင်မာမှုမရှိဘူးဆိုတာကို သိလာတယ်။ သိလာတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့လို့လည်း ICJ မှာ ထပ်ပြီးတော့ တရားစွဲတယ်။ ခုံရုံးအနေနဲ့ကတော့ ICJ မှာစွဲတာ။ တရားစွဲတဲ့အခါမှာလည်း ဘယ်ဥပဒေ၊ ဘယ်ပုဒ်မတွေနဲ့စွဲကြမှာလဲဆိုတာကိုကြည့်တဲ့အခါမှာတော့ Genocide Convention(လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု) နဲ့ပတ်သက်တဲ့စာချုပ်ကို မြန်မာနိုင်ငံက ဖောက်ဖျက်ပါတယ်ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ တရားစွဲတာ။  အဲဒီ Genocide Convention မှာ တရားစွဲဆိုနိုင်တဲ့အနေအထား၊ တရားစွဲဆိုနိုင်တဲ့နည်းလမ်းတွေရှိတယ်။ အဲဒီနည်းလမ်းတွေမှာက ပုဒ်မ ၉ နဲ့ တရားစွဲတာပေါ့။ ကျန်တဲ့ပုဒ်မနှစ်ခုရှိသေးတယ်။ အဲဒီပုဒ်မနှစ်ခုကို မြန်မာနိုင်ငံက ချွင်းချက်အနေနဲ့လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့အတွက် လမ်းပွင့်နေတဲ့ ပုဒ်မ ၉ နဲ့ တရား စွဲတာ။အဲဒီပုဒ်မ ၉ နဲ့ တရားစွဲတယ်ဆိုတဲ့နေရာမှာလည်းပဲ Genocide Convention စာချုပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံက ဘာတွေများချိုးဖောက်ခဲ့လဲဆိုတာကို သူတို့က ကြည့်တာ။ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုစာချုပ်ရဲ့ပုဒ်မ တစ်၊ သုံး၊ လေး၊ ငါး၊ ခြောက် ဒီပုဒ်မ ငါးခုကို ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံက ဖောက်ဖျက်ပါတယ်ဆိုပြီးအကြောင်းပြချက်ပေးထား တာပေါ့လေ။ အဲဒီပုဒ်မ သုံး၊ လေး၊ ငါး၊ ခြောက်မှာ ဘာတွေပါလဲဆိုတော့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုကို အမှန် တကယ်ကျူးလွန်တာ၊ နောက်တစ်ခုကကျတော့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုကိုကျူးလွန်တာတောင်မှာ တစ်ဦး တစ်ယောက်တစ်ဖွဲ့ချင်းဆီကျူးလွန်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲနဲ့ပူးပေါင်းကြံစည်ပြီးတော့ကျူးလွန်ကြတာ။ နောက်တစ်ခု ကကျတော့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်မှုကို ကြိုတင်ကြံစည်ပြီး ကြံစည်မှုတွေလုပ်ခဲ့တယ်။ အဲဒီဟာအပြင် နောက်ထပ်စွပ်စွဲချက်က ဘာလဲဆိုတော့ ဒီလိုလူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုတွေဖြစ်ပေါ်နေတာကို ကျွန်တော်တို့မြန်မာ နိုင်ငံဘက်က လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုတွေဖြစ်တော့မယ်ဆိုတာကို သိပါလျက်နဲ့ မတားမြစ်ထားဘူး ဆိုတဲ့ အချက်။ နောက်ထပ်တစ်ခုက လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုကို ကျူးလွန်ပြီးသားအဖွဲ့အစည်းတွေကို အရေးယူဆောင်ရွက်ခဲ့မှုမရှိဘူး။ နောက်ဆုံးတစ်ချက်ကတော့ ဒီလိုမျိုး လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုတွေကို ကိုယ့်နိုင်ငံထဲမှာမပေါ်ပေါက်အောင် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းပြီးတော့ ကာကွယ်ထားတာ၊ တားဆီးထားတာမျိုးမရှိဘူး ဆိုတဲ့အချက် အဲဒီစွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ သူတို့ဘက်က လုပ်တာ။ အဲဒီစွပ်စွဲချက်ဆိုတာက ခုနက ကျွန်တော်ပြောခဲ့တဲ့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုစာချုပ်ထဲမှာပါတဲ့ ပုဒ်မ တစ်၊ သုံး၊ လေး၊ ငါး၊ ခြောက် ဒါတွေကို ကျူးလွန်ထားတယ်ဆိုပြီး ပြောတာ။ ကျွန်တော်တို့ဘက်က ဘာလုပ်ရမှာလဲဆိုတော့ သူတို့ဘက်ကတော့ စွပ်စွဲလိုက်ပြီး ကိုယ့်နိုင်ငံက ဒီအမှုတွေကိုကျူးလွန်ပါတယ်လို့ပြောပြီ။ ပုံမှန်သဘော သဘာဝအရပြောမယ်ဆိုရင် သူကကျူးလွန်ပါတယ်လို့ ပြောရင် ကိုယ့်ဘက်ကတော့မကျူးလွန်ပါဘူးလို့ပြန်ငြင်းဖို့ပဲရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ကတော့ အဲဒီထက်ပိုတယ်။ အဲဒီလိုမျိုး သူတို့စွပ်စွဲချက်တွေကို ငြင်းတဲ့အနေအထားမျိုးအထိအရောက်မခံဘဲနဲ့ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံကိုတရားစွဲတယ်ဆိုတာကိုက ဥပဒေနဲ့ညီတဲ့လုပ်ရပ်မျိုးမဟုတ်ဘူး။ ဥပဒေကိုယ်တိုင်ကိုက တရားစွဲဆိုပိုင်ခွင့် မရှိဘူးဆိုတာမျိုးဖြစ်ရမယ်။ ဆိုလိုတဲ့သဘောက စွဲချက်ကို အတင်မခံဘဲနဲ့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က ဖြတ်ပစ်ရမယ်။ ဥပဒေပညာရှင်တွေပြောတဲ့အတိုင်းမဟုတ်ဘဲနဲ့ အများနားလည်နိုင်တဲ့နည်းနဲ့ပြောရမယ်ဆိုရင် လူတစ်ယောက် က ကိုယ်နေတဲ့တိုက်ခန်းထဲမှာ ဆေးခြောက်တွေရှိနေတယ်။ အဲဒီဆေးခြောက်တွေရှိနေတဲ့ဟာကို မင်းတို့အိမ် ထဲကို ဝင်ရှာ၊ ဝင်ဖမ်းမယ်ဆိုပြီးတော့ ပြောတယ်။ ပြောတဲ့အခါမှာ ကျွန်တော်တို့ဘက်က ပြောရမှာက ဒါက ဆေးခြောက်မဟုတ်ပါဘူး။ လက်ဖက်ခြောက်တွေပါလို့ပြောရမှာ။ ဒါသည် ငြင်းတဲ့အနေအထား။ အဲဒီလို ငြင်းတဲ့အနေအထားထိကို မရောက်နဲ့ မင်းက ရဲလည်းမဟုတ်ဘူး။ ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးလည်းမဟုတ်ဘူး။ ဒီတိုင်းရပ်မိရပ်ဖလို့ အများကသတ်မှတ်ထားတဲ့သူတစ်ယောက်က ဝရမ်းလည်းမရှိဘဲ၊ ခွင့်ပြုချက်လည်းမရှိဘဲနဲ့ ငါ့အိမ်ထဲကို ဝင်လာပြီးတော့ ဒီအထုပ်ကို စစ်ဆေးခွင့်မရှိဘူးဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးနဲ့တစ်ခါတည်းကိုပြောယူရမှာ။ ဆိုလို တဲ့သဘောက အိမ်တံခါးကို အဖွင့်မခံရဘူး။ အိမ်တံခါးဖွင့်ပေးလိုက်ပြီး အထဲရောက်လာပြီးမှ ဒီအထုပ်က ဆေးခြောက်လား။ လက်ဖက်ခြောက်လားဆိုတာမျိုး ငြင်းတဲ့အနေအထားအထိမရောက်ဘဲနဲ့ အိမ်တံခါးကနေပြီး တော့ မောင်းထုတ်ရမယ့် အနေအထားမျိုး အဲဒီလိုမျိုးကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ယုံကြည်ချက်ရှိရှိနဲ့ ကိုယ့် နိုင်ငံအတွက် တစ်နိုင်ငံလုံးကရင်ဆိုင်ရမယ့်အနေအထားဖြစ်နေပြီ။  ကဲ… ဟုတ်ပြီ။ ဒီနေရာမှာဥပဒေကြောင်း အရပြောကြေးဆိုလို့ရှိရင် ခုနကပြောတဲ့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုစာချုပ်ကိုဖောက်ဖျက်တယ်လို့ပြောတာ။ ICJ မှာတရားစွဲခွင့်ရှိလားမရှိလားဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ရင် ICJ ရဲ့လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဥပဒေအရာ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံကို တရားစွဲလို့မရပါဘူးဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးနဲ့ကို ကျွန်တော်တို့ကပြောရမှာ။  ICJ မှာကျတော့ဘယ်လိုလဲဆိုတော့ ဒီဘက် နိုင်ငံနဲ့ ဟိုဘက်နိုင်ငံနဲ့ နှစ်နိုင်ငံစလုံးက အငြင်းပွားစရာဖြစ်လို့ ICJ ရဲ့အဆုံးအဖြတ်ကို လက်ခံပါမယ်ဆိုပြီး ရောက်လာတဲ့ကိစ္စမျိုးတွေကို ဖြေရှင်းရတာမျိုးတွေရှိတယ်။ အဲဒီအခါကျရင်တော့ ကျွန်တော်တို့တွေက ဝိဝါဒ ကွဲပြားစရာကိုမလိုဘူး။ နိုင်ငံ က ကြီးကရော၊ နိုင်ငံ ခ ကရော ဒီတရားရုံးရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်ခံချင်ပါတယ်။ အကြောင်းအခြင်းအရာတစ်ခုခုကြောင့် ပြဿနာပေါ်ပေါက်နေပါတယ်ဆိုပြီးတော့ လာတဲ့အမှုမျိုး။ 
အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့အခုချိန်မှာကြည့်မယ်ဆိုရင် ဂမ်ဘီယာနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ပုံစံက အဲဒီလိုပုံစံမျိုးလည်း မဟုတ်ဘူး။ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံပေါ်မှာ ထိခိုက်အောင် ကျွန်တော်တို့က ဘာတွေများလုပ်ခဲ့သလဲ။ အဲဒီလိုအကြောင်းကို သူတို့ဘက်က ပြန်ကြည့်ဖို့လည်းလိုတယ်။ ဂမ်ဘီယာဘက်ကကျတော့ ICJ မှာ တရားစွဲတင်ဖို့ကို ဘယ်ပုဒ်မနဲ့သွားလဲဆိုတော့ ICJ ရဲ့လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပုဒ်မ ၄၁ အရ မြန်မာနိုင်ငံကို တရားစွဲတင်တယ်ဆိုပြီးတော့ သူတို့ဘက်ကပြောတယ်။ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဘက်က ပြန်ငြင်းရမယ့်အရာက အမှုမြောက်ဖို့အတွက် ဂုဏ်ထူး ဝိသေသကြီး သုံးခုနဲ့ပြည့်စုံဖို့လိုတယ်။ နံပါတ်တစ်အရ အခုဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အမှုအခင်းမှာ ICJ ရဲ့အာဏာသက် ရောက်မှုရှိသလား။ ICJ ရဲ့ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့နယ်ပယ်ထဲမှာ ဖြစ်နေတာလား။ နံပါတ်နှစ်က အခုဖြစ်နေတဲ့ အကြောင်းအရာက တကယ်ပဲတိုင်တန်းတဲ့နိုင်ငံပြောသလိုမျိုး ဖြစ်နေလား။ တကယ်ကျူးလွန်မှုရှိနေတာလား။ နံပါတ်သုံးကတော့ တကယ်ပဲဖြစ်တယ်ထားဦး။ ဖြစ်တဲ့ပြဿနာက အရေးတကြီးဖြေရှင်းကိုဖြေရှင်းရတော့မယ့် အနေအထားမျိုးဖြစ်နေတာလား။ ICJ ကိုယ်တိုင်က ဝင်ရောက်ပြီးဖြေရှင်းပေးလိုက်ရှိရင်ရော တကယ်ပဲပြေလည် သွားမယ့်ကိစ္စတွေဖြစ်သလား ဆိုတဲ့ သုံးချက်နဲ့ကျွန်တော်တို့သွားရမယ်။ ဒီသုံးချက်ထဲမှာလည်း တစ်ခုခုနဲ့ညှိတာ နဲ့တင်လို့ရပြီလို့ ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ သုံးခုစလုံးနဲ့ ပြီးပြည့်စုံမှတင်ရမှာ။  အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့မြန်မာနိုင်ငံ ဘက်ကပြောရမယ်ဆိုလို့ရှိရင် အဲဒီသုံးချက်နဲ့မပြည့်စုံပါဘူးလို့ အငြင်းပွားနိုင်ရမယ့်အခြေအနေ အလားအလာ တွေအများကြီးရှိတယ်။ အဲဒီတော့ နံပါတ်တစ်ချက်က ICJ ရဲ့စီရင်ပိုင်ခွင့်နယ်ပယ်ထဲမှာရှိသလားဆိုတာကို အရင်ဦးဆုံးကြည့်ရမယ်။ အခုအငြင်းပွားနေတဲ့နိုင်ငံနှစ်ခုက ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မိုင်ပေါင်းထောင် ပေါင်းများစွာလည်းကွာတယ်။ သူ့ကိစ္စလည်းကိုယ်က ထိခိုက်စရာအကြောင်းမရှိသလို ကိုယ့်ကိစ္စလည်း သူက ထိခိုက်စရာအကြောင်းကိုမရှိဘူး။ အဲဒါဆိုဘာများအငြင်းပွားစရာရှိလဲဆိုတာမျိုးကိုကျွန်တော်တို့ကကြည့်မယ် ဆိုလို့ရှိရင် ကျွန်တော်အနေနဲ့ကတော့ ဥပဒေအရဖြစ်တဲ့ဖြစ်ရပ်တွေကိုကြည့်တယ်။ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်က ပြောနိုင်တဲ့အနေအထားကဘာရှိလဲဆိုတော့ သူသည်မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘင်္ဂါလီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်လို့ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုရှိတဲ့အကြောင်း၊ ဘင်္ဂါလီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်လို့မကျေနပ်တဲ့အကြောင်းတွေကို ကုလသမဂ္ဂမှာ တဆိုက်မတ်မတ်ကိုပြောခဲ့တာတွေရှိပါတယ်။ တဆိုက်မတ်မတ်ပြောခဲ့တာတွေရှိတဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကလည်းပြန်လည်ငြင်းဆိုခဲ့တာတွေရှိပါတယ်။ အဲဒီလိုငြင်းဆိုခဲ့တာတွေရှိခဲ့တဲ့အတွက် ကုလသမဂ္ဂအခင်းအကျင်း၊ ကုလသမဂ္ဂရင်ပြင်မှာ နှစ်ဖက်ငြင်းခုံကြတာတွေရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလိုပြောခဲ့ကြတဲ့အတွက် အဲဒီကိစ္စတွေကိုဖြေ ရှင်းပေးပါဆိုပြီး ပြောလာခဲ့လို့ရှိရင်တော့ ဒါက အစည်းအဝေးခန်းမထဲမှာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မီးခိုးမဆုံး၊ မိုးမဆုံး အပြန်အလှန်ပြောကြတဲ့အခါ တစ်ယောက်ကလည်း ပြောမယ်။ တဖက်ကလည်း ငြင်းမယ်။ နောက်ပြီး ဂမ်ဘီယာတစ်နိုင်ငံတည်းနဲ့လည်းပြောကြတာမျိုးမဟုတ်ဘူး။ တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့လည်းပြောကြတာကို မင်း တစ်နိုင်ငံတည်းကပဲထပြီးဖြစ်တာ ဘာအရေးလဲဆိုပြီးတော့ ကျွန်တော်တို့ကပြောလိုက်လို့ရတယ်။ သူတို့ဘက် က နောက်တစ်ချက်ထပ်ပြောလာနိုင်တာကဘာလဲဆိုတော့ အံ့သြဖို့ကောင်းတာကလေ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့မှာ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က မြန်မာနိုင်ငံအဖွဲ့ကို ဒီရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုအဖွဲ့ကို မကျေနပ်ကြောင်း စွပ်စွဲတဲ့စာတစ်စောင်ပို့ခဲ့တာရှိတယ်။ အဲဒီစာတစ်စောင်ပို့ခဲ့ တာရှိခဲ့တာကို ကျွန်တော်တို့မြန်မာနိုင်ငံဘက်က မဟုတ်ပါဘူးဆိုပြီး ပြန်ငြင်းလိုက်လို့ရှိရင် အငြင်းပွားမှုကိစ္စ တစ်ခုပေါ်သွားပြီ။ ဒီလိုအငြင်းပွားတာမျိုးရှိပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် တရားရုံးကဆက်လက်ဆောင်ရွက်ပေးပါဆိုပြီး ပြောလို့ရတယ်။ အဲဒီလိုအရာတွေကိုပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက သူတို့ဘက်က တရားစွဲခါနီး အချိန်ကျမှာ ဘောင်မဝင် ဝင်အောင်ကို နည်းနည်းလေးလာပြီးတို့လိုက်တဲ့သဘောပဲ။ မင်းတို့တွေ ဒီတရားရုံးက ရန်ဖြစ်မှတက်လို့ရမှာနော်။ ရန်မဖြစ်ရင်တက်လို့မရဘူးလို့ပြောထားတော့ သူတို့က ကိုယ့်အိမ်ကိုထိပါးနှောင့်ယှက်တာမျိုးလည်းမဟုတ်ဘူး။ ရပ်ထဲ ရွာထဲ ဈေးထဲတွေ့တဲ့အချိန်မှာ လက်သရမ်းပြီးတော့ ရန်မဖြစ်ဖြစ်အောင် လာပြီး တို့လိုက်တာ၊ ရန်စလိုက်တာမျိုး။ အဲဒီလို ရန်တို့လိုက်တဲ့အချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့ဘက်က ကံကောင်းတာ က မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ပြန်ပြီးတုံပြန်ပြီးတော့ ပြန်လည်ချေပပြီးတော့ ရေးထားတဲ့စာမျိုးမရှိဘူး။ အဲဒီတော့ ခိုက်ရန်ဖြစ်ထားတာမဟုတ်တဲ့အတွက် တရားရုံးရောက်ဖို့ဆိုတာ ရှိကိုမရှိဘူး။ ဒါကြီးက အကြောင်းပြချက်အနေ နဲ့ပဲပြောလို့ရမယ်။ ကျွန်တော်တို့တွေရန်ဖြစ်ပါတယ်ဆိုပြီးပြောဖို့က ခက်နေတယ်။ သူတို့ရေးလိုက်တဲ့စာကလည်း သံတမန်နည်းလမ်းအရကြည့်မယ်ဆိုလို့ရှိရင် အဆင့်သုံးဆင့်ရှိတဲ့အခါမှာ ဒုတိယအဆင့်ပဲရှိတယ်။ ပထမအဆင့် မရှိဘူး။ အဲဒီမှာကတည်းက အားပျော့နေတယ်။ အားပျော့နေတဲ့အတွက်ကြောင့် ကျွန်တော်တို့က သူတို့ကို ရန်စလိုက်ပါပြီ။ သူတို့ဘက်က ပြန်မပြောသော်ငြားလည်းပဲ ဒါသည်လူသိရှင်ကြားပြောတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့က ပြဿနာဖြစ်နေပါပြီဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးပြောလာတာရှိလိမ့်မယ်။ အဲဒီအတွက် ကျွန်တော်တို့မြန်မာ နိုင်ငံဘက်က ပြန်ပြောရမှာက တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိခဲ့တဲ့အတွက် အမှုအခင်းကိုမရှိဘူး။ ရန်မဖြစ်ဘူးလို့ပြန်ပြောရမယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ဘက်ကလည်း သူတို့သည်လူသိရှင်ကြားပြောထားတာဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့မသိစရာအကြောင်း ကိုမရှိဘူးဆိုပြီးတော့ ပြန်ပြောလိမ့်မယ်။ ဒါမျိုးတွေအငြင်းပွားနိုင်တယ်။ အဲဒီလိုအငြင်းပွားမှုဖြစ်ခဲ့တာတွေမှာ အရင်တုန်းကဖြစ်ခဲ့တဲ့ စီရင်ထုံးတွေအရ ပြန်ပြီးတော့ကိုးကားရမယ်ဆိုရင် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံနဲ့တခြားအာဖရိကအိမ်နီးချင်းတွေမှာလည်း ဖြစ်ခဲ့တဲ့ကိစ္စတွေရှိတယ်။ အဲဒီလိုမျိုးတွေမှာ လည်း တယောက်က စွပ်စွဲသော်လည်း တဖက်က ပြန်မချေပတဲ့အချိန်မှာ ဒီလိုတုံ့ပြန်မှုမရှိလို့ရှိရင် အမှုမြောက် လား။ မမြောက်လားဆိုတာကိုပြန်ပြီးတော့ ကျွန်တော်တို့က ကိုးကားရမှာ။ နောက်တစ်ခုကကျတော့ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှာလည်းပဲ ရုရှားနဲ့ဂျော်ဂျီရာနဲ့ဖြစ်ခဲ့တဲ့ကိစ္စကိုလည်းကြည့်ရမယ်။ ဒီကိစ္စကဘာလဲဆိုတော့ ပြန်ပြီးတော့ တုံ့ပြန်မှုမရှိသော်ငြားလည်း စွပ်စွဲလိုက်တဲ့ကိစ္စ၊ စွပ်စွဲလိုက်တဲ့အချက်ကြီးက အင်မတန်ပြင်းထန်ပြီးကြီးမားတယ်။ အဲဒီလိုကြီးမားရင်လည်း အမှုဖြစ်မဖြစ်ဆိုတာကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။ ကျွန်တော်တို့ဘက်က ပြန်ပြောလို့ရတာက သူ့စီရင်ထုံးမှာ စွပ်စွဲချက်က ယေဘုယျဆန်လို့မရဘူး။ အတိအကျ အသေအချာနဲ့လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ပြပြီး စွပ်စွဲမှသာ စွပ်စွဲချက်မြောက်တယ်။ အဲဒီတော့ ဂမ်ဘီယာဘက်က လုပ်ချင်လို့လုပ်သွားတာပဲရှိတယ်။ သူတို့ ဘက်က ခိုင်မာမှုမရှိတာက သူတို့ရေးလိုက်တဲ့စာထဲမှာ မင်းတို့နိုင်ငံကတော့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုတွေရှိနေ ပါတယ်ဆိုပြီးတော့ပဲ ရေးလိုက်တာ။ အဲဒီထဲမှာ ဘယ်လိုအချက်၊ ဘယ်လိုနေရာမျိုးမှာ ဘယ်လိုလုပ်ခဲ့ပါတယ် ဆိုပြီး တိတိကျကျသတ်မှတ်ရေးသားထားတာမျိုးမရှိဘူး။ မရှိတဲ့အတွက် ဒါကြီးသည်အမှုမမြောက်ပါဘူးလို့ပြော လို့ရတယ်။ အဲဒါကကျတော့ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာဖြစ်တဲ့ မာရှယ်အိုင်လန် ကျွန်းနိုင်ငံနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စီရင် ထုံးတွေလည်းရှိတယ်။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ ဒီနေရာမှာ ဒီစီရင်ထုံးသုံးခုကို ကိုင်ပြီးတော့ သူတို့တရားစွဲလို့မရ ပါဘူးဆိုတဲ့အနေအထားမျိုးကိုပြောသွားရမယ်။ ခုနကပြောခဲ့တဲ့ တရားရုံးရဲ့ဂုဏ်ထူးဝိသေသကြီး သုံးခုမှာ ပထမတစ်ချက်ဖြစ်တဲ့ တရားရုံးရဲ့သြဇာသက်ရောက်မှု အောက်မှာမရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။ စီရင်ခွင့်မရှိဘူးဆိုပြီး ပျက်ပြယ်သွားအောင်လုပ်လို့ရတယ်။ နောက်တစ်ချက်ကတော့ တကယ်ကျူးလွန်ခဲ့တာရှိလား။ မရှိလားဆိုတဲ့ ကိစ္စမျိုးကိုပြောမယ်ဆိုလို့ရှိရင်တော့ ကျွန်တော်တို့တွေက ဒီအဖွဲ့တွေက အရင်တုန်းကပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးအစီအရင်ခံစာတွေကို ပြန်ပြီး ကိုးကားလာနိုင်တယ်။ အဲဒီနေရာတွေမှာလည်း ကျူးလွန်တယ် မကျူးလွန်တယ်ဆိုတာကို အငြင်းမပွားဘူး။ ကျူးလွန်ရင်ရော မင်းတို့နိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်ပြီး ငါတို့ က ကျူးလွန်တာမှမဟုတ်တာဆိုရင် အကျုံးမဝင်ပြန်ဘူး။  သူတို့နိုင်ငံက ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံနဲ့ အဝေးကြီးမှာရှိ တာ။ ဂမ်ဘီယာဘက်က ဘာလုပ်လာနိုင်လဲဆိုရင်တော့ တိုက်ရိုက်စီရင်ထုံးတော့ မဟုတ်ဘူး။ သို့သော် ဆင်တူ ရိုးမှားစီရင်ထုံးတစ်ခုဆိုတာရှိတယ်။ အဲဒီစီရင်ထုံးမှာကျတော့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုမှာလိုမဟုတ်ဘူး။ ညှင်းပန်း နှိပ်စက်မှုများကို ကာကွယ်တဲ့စာချုပ်။ အဲဒီ ညှင်းပန်း နှိပ်စက်မှုများကိုကာကွယ်တဲ့စာချုပ်မှာ အရင်တစ်ခါစီရင် ထုံးတစ်ခုရှိခဲ့တာက ကိုယ့်နိုင်ငံနဲ့မပတ်သက်သော်လည်းဘဲ သူများနိုင်ငံနဲ့ဖြစ်တဲ့ကိစ္စတွေက တစ်ကမ္ဘာလုံးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့အကျိုးစီးပွားဖြစ်တဲ့ကိစ္စတစ်ခုဖြစ်တဲ့အတွက် ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့တရားစွဲတာဖြစ်တယ်လို့ပြော လာနိုင်တယ်။ အဲဒီလိုမျိုးပြောလာလည်း ကျွန်တော်တို့က ကြောက်စရာကိုမလိုဘူး။ ဘာလို့လည်းဆိုတော့ အင်မတန်မှကို ပျော့လွန်းတယ်။ ပျော့တယ်ဆိုတာက ဥပဒေခြင်းလည်းမတူသလို လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု ဥပဒေကို ချိုးဖောက်တာမျိုးလည်းမဟုတ်ဘူး။ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုဥပဒေကို ဆွဲယူပြီးတော့ ဆင်တူရိုးမားပုံစံ အတိုင်းဆွဲယူပြီးတရားစွဲတာဖြစ်တယ်။ နံပါတ်နှစ် ဂုဏ်ထူးဝိသေသကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ဘက်ကငြင်းလို့ရ တယ်။ နံပါတ်သုံးဂုဏ်ထူးဝိသေသကိုကျတော့ စောနကပြောခဲ့သလို မဖြစ်မနေဖြေရှင်းရမယ့်အနေအထားမျိုး မှာရှိနေသလား။ အဲဒီလိုဖြေရှင်းရမယ်ဆိုရင်လည်းပဲ ICJ ရဲ့ပါဝင်မှုက ဒီလိုအခြေအနေတွေကို ကုစားပေးသွား နိုင်မလားဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့က ကြည့်ရမယ်။ ဂမ်ဘီယာဘက်ကတော့ပြောလာနိုင်တာက ဒီဘင်္ဂါလီကိစ္စက ဖြစ်ခဲ့တာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကတည်းကဖြစ်ခဲ့တာ အဲဒီအချိန်တုန်းက တိုက်ပွဲတွေဖြစ်ခဲ့တယ်။ သုတ်သင်ချေမှုန်းမှုတွေ လည်းဆက်တိုက်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ဒါတွေကြောင့် နိုင်ငံတကာတရားရုံးကိုယ်တိုင်က ဝင်ပြီးတော့ကို ဖြေရှင်းပြီး အဖြေရှာမှပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်ဆိုတာမျိုးပြောလာနိုင်တယ်။ 
ကျွန်တော်တို့ဘက်က ပြန်ပြီးပြောနိုင်တာက လူပေါင်းခုနှစ်သိန်းလောက် ဟိုဘက်ကိုရောက်သွားတယ်။ လူပေါင်း ခုနှစ်သိန်းလောက်ရောက်သွားတဲ့အကြောင်းအချင်းအရာပြဿနာက ဒုက္ခသည်ပြဿနာဖြစ်တယ်။ လူမျိုးသုဉ်းပြဿနာမဟုတ်ဘူး။ ဆိုလိုတဲ့သဘောက လူတွေက ခုနှစ်သိန်းပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ခုနှစ်သောင်းပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ခုနှစ်ရာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်နေရာကနေ တစ်နေရာကိုပြောင်းသွားတယ်ဆိုတာ အစာရေစာ ပေါများတဲ့နေရာကိုပြောင်းသွားတာလည်းဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒီဘက်မှာလုပ်စားကိုင်စားလုပ်ရတာမကောင်းတော့လို့ နောက်တစ်နေရာ ကိုပြောင်းသွားတာလည်းဖြစ်နိုင်တယ်။ နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲတွေ ပစ်ခတ်မှုတွေကြောင့် လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုတွေကိုခါးစည်းခံရလို့ပြောင်းတာလည်းဖြစ်နိုင်သလို တခြားဒေသတွေမှာ တိုက်ပွဲတွေဖြစ်နေတဲ့အတွက် ငါတို့လွတ်လပ်တဲ့နေရာကိုပြောင်းကြမယ်ဆိုပြီးတော့ ရှောင်ပြေးကြတာလည်းဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါတွေသည်ရွေ့ပြောင်း ဒုက္ခသည် ကိစ္စသာဖြစ်တယ်။ ရွေ့ပြောင်းဒုက္ခသည်ကိစ္စဖြစ်တိုင်း ဒီလူခုနှစ်သိန်းဟာလူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု ကိုစ္စကို ခံခဲ့ရပါတယ်ဆိုပြီးတော့ ပြောလို့မရဘူး။ ဒါမျိုးတွေနဲ့ပြန်လည်ချေပရမယ်။ အပြစ်မရှိတဲ့လူမျိုးတစ်ခုကို သက်သက်မဲ့ချေမှုန်းပြီးတော့ လူမျိုးသုဉ်းအောင်လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ဘက်က နိုင်ငံကိုကာကွယ် ဖို့အတွက် တကယ်ကိုလိုအပ်တဲ့စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုကိုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သူတို့ပြောနေ တဲ့ရိုဟင်ဂျာဆိုတာက လူမျိုးနွယ်စုတစ်ခုမဟုတ်ဘူး။ ဟိုးအင်္ဂလိပ်လက်ထပ်တုန်းက အင်္ဂလိပ်ဆိုတာက အပ်ကျတာက အစ သေသေချာချာစည်းစနစ်ကျတဲ့လူမျိုးဖြစ်တာတောင်မှ သူတို့နှစ်ပေါင်း တစ်ရာ့ငါးဆယ်ကျော် အုပ်ချုပ်သွားတဲ့နိုင်ငံမှာ ရိုဟင်ဂျာဆိုတဲ့ လူမျိုးဆိုတာကို တစ်ကောင်တစ်မြှီးမှမတွေ့ခဲ့လို့ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တာ မျိုးမရှိဘူး။ သူတို့ကျွန်ပြုထားတဲ့နိုင်ငံမှာ လူမျိုးဘယ်နှစ်မျိုးရှိတယ်ဆိုတာ အကုန်စာရင်းကောက်တဲ့အထဲမှာ တစ်နှစ်လည်းမဟုတ်ဘူး။ နှစ်နှစ်လည်းမဟုတ်ဘူး။ နှစ်ပေါင်းရာကျော်အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့အထဲမှာ တစ်ယောက်မှ ရိုဟင်ဂျာဆိုတာကို စာရင်းမကောက်ခဲ့တဲ့အပြင် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးဆိုတာမရှိဘူး။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့က မေးရမှာက လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်တယ်။ လူမျိုးစုတစ်ခုကို သတ်ဖြတ်တယ်ပြောပါဦး။ သူတို့နှိပ်ကွပ်ပါတယ်လို့ နာမည်ခံထားတဲ့ ရိုဟင်ဂျာ ဆိုတဲ့ဟာကကို လူမျိုးမဟုတ်ရင် ကျွန်တော်တို့က ဘယ်လူမျိုးကို နှိပ်ကွပ်နေတာ ဖြစ်မှာလဲ။ မရှိတဲ့လူမျိုးကို နှိပ်ကွပ်ပါတယ်ဆိုကတည်းက ဒါသည်တရားမဝင်တော့ဘူး။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ဘက်က တစ်ခုပြောနိုင်တာကကျတော့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်တယ်ဆိုတာက လူမျိုးနွယ်စုတစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်တာကို ပြောတာဖြစ်နိုင်သလို ကမ္ဘောဒီးယားမှာဖြစ်တဲ့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု အမှုမှာတုန်းကတော့ ကျူးလွန်ခဲ့တာ သည် လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုကို ကျူးလွန်ခဲ့တာမျိုးမဟုတ်ဘူး။ သူတို့နိုင်ငံထဲမှာပဲရှိတဲ့ သူတို့အစိုးရရဲ့ယုံကြည် မှုနဲ့မတူတဲ့ သူတို့အစိုးရရဲ့အုပ်စုကို နှိပ်ကွပ်တာသည်လည်း လူမျိုးသုဉ်းဆိုပြီးတော့ဖြစ်တယ်။ ဒါမျိုးတွေကို လည်းပြန်ပြောနိုင်တယ်။ ဒါတွေက ကျွန်တော်တို့ဘက်က ပြင်ဆင်ထားရမယ့်ကိစ္စတွေဖြစ်တယ်။ အဲဒါတွေကို ထားလိုက်တော့။ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ပြောရမှာက သူတို့အခေါ် ရိုဟင်ဂျာဆိုတဲ့ ဘင်္ဂါလီကိစ္စအရေးသည် လူမျိုးစုမဟုတ်ဘူး။ လူမျိုးစုမဟုတ်ဘူးဆိုရင် ရိုဟင်ဂျာဆိုတာက ဘာလဲ။ ရိုဟင်ဂျာ ဆိုတာ လူမျိုးနွယ်စုရဲ့ နာမည်မဟုတ်ဘဲနဲ့ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုရဲ့နာမည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံကနေ ဟိုးနှစ်ပေါင်းရာကျော်ကတည်းက လယ်ကူလီအနေနဲ့ဝင်လာတဲ့သူတွေက  မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံသားဖြစ်ရရုံနဲ့မရဘဲ လူမျိုးစုတစ်ခုအနေနဲ့ရပ်တည် ဖို့နဲ့ လူမျိုးစုရဲ့အခွင့်အရေးတွေရရှိဖို့ပါလှုပ်ရှားနေတဲ့ လှုပ်ရှားမှုကြီးတစ်ခုရဲ့နာမည်သာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို ကျွန်တော်တို့က ပေါ်လွင်အောင်ပြောရဲဖို့လိုတယ်။ အဲဒီလိုပြောလိုက်လို့ရှိရင် လှုပ်ရှားမှုဆိုတာက လက်ကမ်းစာ စောင်တွေကိုဝေပြီးလှုပ်ရှားတာနဲ့ လူတွေစိတ်ဝင်စားမှုရလာအောင်လူမှုကွန်ရက်မှာရေးပြီးတော့ စိတ်ဝင်စားမှု ရအောင်လုပ်နေတဲ့လှုပ်ရှားမှုမျိုးတွေမဟုတ်ဘူး။ ရိုဟင်ဂျာအဖွဲ့အစည်းဆိုတာ အကြမ်းဖက်လှုပ်ရှားနေတာ။ အစ်စလမ်းမစ်စ် အစွန်းရောက်အဖွဲ့အစည်းတွေက ဒေသခံသြဇာအာဏာတွေကိုဖျက်သိမ်းပြီးတော့ သူတို့ဗလီ ဆရာတွေ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တွေရဲ့လှုပ်ရှားမှုအောက်မှာတင်ကို သူတို့လှုပ်ရှားခဲ့တာ။ အကြမ်းဖက်လှုပ် ရှားမှုဆိုတာ ဘယ်လောက်ထိပေါ်လွင်သလဲဆိုရင်တော့ ဘင်္ဂါလီအမျိုးသမီးတွေကို သားဆက်ခြားဖို့ပေးထားတဲ့ တားဆေးတွေကိုမသောက်နဲ့ဆိုပြီးတော့ တားကြတယ်။ ဒါသည် ငါတို့ဘာသာအရအပယ်ငရဲရောက်မယ်ဆိုပြီး တော့ တားခဲ့တာတွေလည်းရှိတယ်။ အဲဒီတော့ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တာရားနေရာမှာ ဘင်္ဂါလီတွေကဝင်ပြီးတော့ အကြမ်းဖက်လှုပ်ရှားမှု၊ လက်နက်ကိုင်လှုပ်ရှားမှုတွေကိုလုပ်တယ်။  အဲဒီနေရာမှာ ARSA ရဲ့လုပ်ရပ်တွေကို လည်းကျွန်တော်တို့က ပြန်ပြီးတော့ထောက်ပြရမယ်။ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးဆိုပြီးတော့ ပြောခဲ့၊ လုပ်ခဲ့တဲ့ Report တွေမှာ တဖက်သတ်ဆန်လွန်းအားကြီးတယ်။ ARSA အဖွဲ့အစည်း၊ ရိုဟင်ဂျာအကြမ်းဖက်အဖွဲ့ အစည်းတွေရဲ့လုပ်ရပ်တွေကိုပြောပြထားတာလည်းမရှိဘူး။ အဲဒါတွေကိုကျွန်တော်တို့က ဖော်ပြရမှာ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ဗမာ့တပ်မတော်မှာ လွတ်လပ်ရေးရပြီးကတည်းက ကြုံတွေ့လာရတဲ့စစ်ဆင်ရေးတွေအကုန်လုံး ထဲမှာ မတူညီတဲ့စစ်ဆင်ရေးမျိုးကို ပထမဆုံးကြုံတွေ့ခဲ့ရတာ။ အရင်တုန်းကဆိုရင် သောင်းကျန်းသူတွေတိုက် ခိုက်တယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့တပ်ထဲကနေ ပဲ့ထွက်သွားပြီးတော့ တချို့က တောခိုသွားတာရှိမယ်။ ဆိုလိုတဲ့ သဘောက တပ်တစ်ခုနဲ့တစ်ခုနဲ့ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်တဲ့သဘောမျိုး။ အခုဟာကကျတော့ အကြမ်းဖက်မှုမျိုးဖြစ် တဲ့အတွက် ဘာသာရေးအစွန်းရောက်တွေကတိုက်ပွဲဝင်ကြတာဖြစ်တဲ့အတွက် ရွာတစ်ရွာထဲကိုဝင်သွားလို့ရှိရင် စစ်တပ်ကိုင်ပြီး တိုက်နိုင်တဲ့ ယောင်္ကျားသားတွေတင်မကဘဲ မိန်းမတွေကလည်း သေနတ်ကိုင်ပြီးပြန်ချချင် ချနေကြတာမျိုး။ ကလေးလေးတွေကလည်း ဗုံးဖောက်ရင်ဖောက်နေကြတာ။ ဒါမျိုးတွေက တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာကို ဖြစ်နေတာ။ ကျွန်တော်တို့က ဒါကြီးကို မရှိသေးတဲ့ အိုင်ဒီယာအတွေးအမြင်တစ်ခုလိုမျိုးတင်ပြရမှာမဟုတ်ဘူး။ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ဒါမျိုးတွေကိုကြုံတွေ့နေရတာ။ ရွာတစ်ရွာကိုဝင်တဲ့အခါမှာ ကလေးကအစ အကုန်လုံးက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်တဲ့အခါမှာတော့ အပြန်အလှန်တိုက်ကြရင်းနဲ့တော့ ဒီထဲမှာ အပြစ်ရှိတဲ့သူတွေလည်းပါသလို အပြစ်မရှိတဲ့သူတွေလည်း ပါကောင်းပါနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပါတိုင်း လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်တယ်လို့ပြောလို့မရဘူး ဆိုတာမျိုးအထိပြောပြီးတော့ ကျွန်တော်တို့က ချေပသွားရမယ်။ ဒါကတော့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်လား မသတ်ဖြတ်လားဆိုတဲ့အချက်ကို ဖြေရှင်းတာ။ ကျွန်တော်ကတော့ အဲဒီအထိကိုအရောက်မခံဘဲနဲ့ အိမ်ထဲထိကို အရောက်မခံဘဲ အိမ်ပေါက်ဝမှာတင်အရောက်မခံဘဲ အိမ်တံခါးကိုလုံးဝအဖွင့်မခံဘဲနဲ့ ICJ မှာတရားစွဲတင်ပို့တာ သည် တရားဝင်လုပ်ရပ် ဥပဒေနဲ့ညီတဲ့လုပ်ရပ်မဟုတ်ပါဘူး။ တရားစွဲခွင့်မရှိပါဘူးဆိုတဲ့နေရာမျိုးမှာတင် ဖြတ်ချ ပစ်ရမှာ။ အဲဒီလိုလုပ်တဲ့အခါမှာလည်း အားလုံးက စေတနာကောင်းကောင်းနဲ့ နိုင်ငံရေးအရမတူညီတာတွေ၊ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲတွေအားလုံးကို ဖယ်ပြီးတော့ အားလုံးညီညီညွတ်ညွတ်နဲ့တစ်မျိုးသားလုံးလှုပ်ရှားပြီးတော့ သွားရမယ်။ တကယ်တမ်း အမှုအရဆိုလို့ရှိရင် ကိုယ့်ဘက်က သာနေတဲ့အမှု၊ သူတို့ဘက်ကအနှစ်သာရလည်းမရှိသလို အချက်အလက်လည်းတိတိကျကျမရှိဘဲနဲ့ ဒါကပွဲဆူအောင်ကိုလုပ်တာ။ လုပ်တဲ့နိုင်ငံ၊ စွဲတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ ဘက်ကလည်း နိုင်မယ်ဆိုတဲ့အနေအထားမျိုးထိမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ဘက်ကတော်တော်ကြီးကိုအသုံး မကျရင်တော့လည်း ရှုံးမှာပေါ့နော်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်ပြောသလို ကိုယ့်ဘက်ကကောင်းကောင်းမွန်မွန်နဲ့ ရင်ဆိုင်မယ်ဆိုလို့ရှိရင် နိုင်ကိုယ်နိုင်မယ့် အမှုမျိုးဖြစ်ပြီး သူတို့ဘက်က ရှုံးကိုယ်ရှုံးမယ့်အမှုမျိုး။ ရှုံးမှန်းသိရဲ့သား နဲ့ဘာဖြစ်လို့တရားစွဲတာလည်းဆိုရင် သူတို့က နိုင်ဖို့အထိကို မရည်ရွယ်ထားဘူး။ နိုင်ငံတကာပုံရိပ်မှာမြန်မာ နိုင်ငံပုံရိပ်ကျဆင်းသွားရင် နောက်ဆုံးမှာ သူတို့ရဲ့အဓိကရည်မှန်းချက်ဖြစ်တဲ့ ဘင်္ဂါလီတွေကို တိုင်းရင်းသား အဖြစ်ပေးရေး၊ ဘင်္ဂါလီတွေကိုနိုင်ငံသားအဖြစ်ပေးရေးဆိုတဲ့ အချက်တွေအောင်မြင်ဖို့အတွက် ကမ္ဘာ့ဖိအားတွေ ပိုများလာအောင်နဲ့ စီးပွားရေးအရလုပ်မယ့်နိုင်ငံတွေက မြန်မာနိုင်ငံဟာ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး တော့ စွပ်စွဲခံထားရတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်တယ်။ ငါတို့စီးပွားရေးတွေကို သွားမလုပ်တော့ဘူးဆိုတဲ့အထိဖြစ်လာအောင်၊ စီးပွားရေးတွေကျဆင်းလာအောင်လုပ်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေနဲ့ကိုလုပ်တာ။ ထုတ်ပြန်တယ်ဆိုတဲ့နေရာမှာလည်း သူတို့က ဟန်ချက်ညီညီနဲ့ကိုတရားစွဲတာ အခု ICJ လုပ်တဲ့အမှုတစ်ခုရှိသလို ICC မှာကျတော့ အမှုတစ်ခုလုပ် ထားတယ်။ ICC မှာက ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရစွဲတာ။ ICJ မှာက နိုင်ငံကို တရားစွဲတာ။ အာဂျင်တီးနားမှာကျတော့လည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို စွဲချက်တင်ပြီးတော့ တရားစွဲထားတာ။ အဲဒီလိုကို ဖိုခနောက်ဆန်ပြီးတော့ သုံးခုနဲ့ ဟန်ချက်ညီညီကိုလုပ်နေတာ။ ကျွန်တော်တို့ဘက်က အားနည်းတာကနိုင်ငံတကာပုံရိပ်မှာ နိုင်ငံတကာတွေထံ အဖြစ်မှန်တွေကို ပြောပြဖို့က အားနည်းတယ်။ ဘယ်လောက်ထိတောင်အားနည်းသလဲဆိုတာကိုကြည့်။ အမေရိကန်မှာသမ္မတအသစ်တက်လာတဲ့အချိန် သူက မြန်မာနိုင်ငံကိုစိတ်လည်းမဝင်စားဘူး။ အရေးယူဖို့ဆို တာလည်းခေါင်းထဲမှာကိုမရှိသလို အကူအညီပေးဖို့ဆိုတာလည်း ခေါင်းထဲမှာကိုမရှိဘူး။ သမ္မတထရန့်တက်လာတာ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်တဲ့စာအုပ်သည်အဖြူပဲ။ဗလာစာအုပ်ကြီးကိုင်ပြီးတက်လာတာ။ဒီစာအုပ်ထဲမှာအကောင်းလည်းရေးထားတာမရှိသလိုအဆိုးလည်းရေးထားတာမရှိဘူး။ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဘက်က လော်ပီတွေ၊ကန်ပိန်းတွေလုပ်ပြီးတော့အဲဒီအထဲမှာကိုယ်ပေါက်ချင်တဲ့သတင်း၊ကိုယ်လိုချင်တဲ့ပုံစံအတိုင်းသွားပြီးတော့သူ့ဗလာစာအုပ်ထဲမှာရေးရမှာ။အဲဒီလိုရေးတဲ့အချိန်မှာသမ္မတထရန့်တက်လာပြီးတဲ့အခါမှာအားနည်းတဲ့အတွက်ကိုယ်ရဲ့ပြိုင်ဖက်ဖြစ်တဲ့ဘင်္ဂါလီလော်ပီအဖွဲ့တွေကသွားပြီးတော့ရေးလိုက်နိုင်တယ်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုတွေကိုလုပ်နေသည်။ဘင်္ဂါလီအဖွဲ့အစည်းတွေပေါ်မှာရက်စက်နှိပ်ကွပ်နေပါတယ်ဆိုပြီးသက်သက်မဲ့သွားပြီးရေးလိုက်နိုင်တယ်။အဲ့ဒါကတော့အဓိကအားနည်းချက်ပဲ။ ကျွန်တော်တို့ကသာ စောစောစီးစီးသွားရေးလိုက်ရင် ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတနဲ့တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တို့ကတရားခံမဖြစ်ဘဲနဲ့ ARSA ဆိုတဲ့အဖွဲ့အစည်းသည်၊ရိုဟင်ဂျာဆိုတဲ့နာမည်သည်တိုက်ခိုက်တာတို့၊အိုက်စစ်တို့၊တာလီဘမ်တို့ဟာ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းပါဆိုတာမျိုးဖြစ်သွားအောင်ကိုကျွန်တော်တို့ကကြိုရေးရမှာ။ သမ္မတထရန့်အမြင်မှာ ရိုဟင်ဂျာလို့၊အိုက်စစ်လို့၊တာလီဘမ်လို့ကြားလိုက်တာနဲ့အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းလို့ကိုတန်းပြီး အတူတူမြင်နေအောင် ARSA အဖွဲ့အစည်းဘက်ကိုလည်း မြင်အောင်သွားပြီးရေးရမှာ။ အဲဒီလိုမျိုးထိကို ရေးနိုင်တယ်။ ဒါကတော့ကျွန်တော့်အနေနဲ့အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံတည်းကိုပြောတာပေါ့နော်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာလည်း ကျွန်တော်တို့ကအဲဒီအင်အားအားနည်းခဲ့တယ်။ ခုလိုအားနည်းတာ ဘယ်သူ့ဘက်ကဘယ်လို၊ ဘယ်သူကြောင့်၊ ဘယ်ဝါကြောင့်ဆိုပြီးလက်ညှိုးထိုးပြီး အပြစ်ပြောနေရမယ့်အချိန် မဟုတ်တော့ဘူး။ပြီးခဲ့တဲ့ကိစ္စတွေကိုထား။အခုချိန်မှာဘာတွေကိုအင်အားယူရမလဲဆိုတော့စည်းလုံးညီညွတ်မှုဟာကျွန်တော်တို့ရဲ့အင်အား။ နောက်တစ်ခုကဘာလဲဆိုတော့ အချက်အလက်တွေနဲ့ဥပဒေအချက်အလက်အရကျွန်တော်တို့မှာရှိတယ်။အချက်အလက်အရကလူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်တယ်ဆိုတာမရှိဘူးဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ကအခိုင်အမာပြောနိုင်တယ်။ တကယ်တော့ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်တယ်ဆိုပြီး စွပ်စွဲတဲ့အဆင့်ထိမရောက်ခင်မှာဘဲ မင်းတို့ဟာက ဘောင်မဝင်ပါဘူး။ ဒီတခေါက်တော့နားထားလိုက်ဦး။ နောက်တစ် ခေါက်ပြန်လာခဲ့။ ဘာမှဘောင်မဝင်တဲ့ကိစ္စကိုလာမပြောနဲ့ ဆိုပြီးတော့ မာမာထန်ထန်ပြောနိုင်တဲ့ကိစ္စတစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီလိုအနေအထားမျိုးမှာဖြတ်ပြီးလုပ်နိုင်ရင်တော့ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့အနေအထားက စိုးရိမ်စရာကောင်းတဲ့အနေအထားမျိုးမှာဖြစ်နေတာမှန်တယ်။ အဖက်ဆယ်လို့မရတဲ့အနေအထားမျိုး၊ နောက်ပြန်လှည့်လို့ မရနိုင်တဲ့အနေအထားမျိုးမဟုတ်တာတော့လည်း မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့က ဒီနေရာမှာတိုင်းပြည်ကောင်းဖို့အတွက် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံးရဲ့အင်အားနဲ့ ဝိုင်းလုပ်ဖို့ကောင်းတဲ့အချိန်ရောက်နေပြီလို့ပြောချင်ပါတယ်။ 
မေး    - ICJ မှာ မြန်မာနိုင်ငံတရားစွဲဆိုခံထားရတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြည်သူလူထုအနေနဲ့သိသင့်တဲ့အချက်ဆိုရင် ဘာများဖြစ်မလဲ။ 
ဖြေ    - ပြည်သူလူထုတွေမရှင်းဘူးဖြစ်နေတာက စာစကားတွေ၊ ဥပဒေ စကားတွေ၊ မီဒီယာမှာ ပြောတဲ့စကားတွေမှာက စာပေသိပ်ဆန်လွန်းတာလည်းပါတယ်။ အဲဒီကိစ္စတွေကလည်း အခုမှထဖြစ်တာမျိုး မဟုတ်ဘူး။ ဖြစ်နေကြတာကလည်းကြာပြီ။ ကြားတာတွေကလည်း များနေတော့ ဟုံးနေတာလည်းပါတယ်။ လူတွေမရှင်းတာကို သာမန်အရပ်သူ/သားတွေနားလည်အောင်ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ရှေ့မှာပြောခဲ့သလိုပဲ ကိုယ့်အိမ်မှာဆေးခြောက်ရှိတယ်လို့ တခြားသူက စွပ်စွဲတာကို အစစ်ခံဖို့အတွက် တံခါးကိုမဖွင့်ပေးနဲ့။ အငြင်းပွားစရာကိုမလို ဘဲနဲ့ တံခါးပေါက်ကနေကိုမောင်းထုတ်ရမှာ။ ဒါဆိုရင်တော့ အများသိချင်နေတဲ့အမေးကို ကျွန်တော်အတိုချုပ် ပြောလိုက်နိုင်တယ်လို့ထင်ပါတယ်။ 
မေး    - ICJ နဲ့ ICC ဘက်ကတရားစွဲတင်ထားတဲ့ကိစ္စမှာ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်က ဦးဆောင်ပြီးတော့ သွားမယ့်အပေါ်မှာရော ဘယ်လိုမြင်မိပါသလဲ။ 
ဖြေ    - ကျွန်တော် အဲဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး နည်းနည်းလေးပြန်ပြင်ပြီးပြောရရင်စွဲခံရတဲ့ကိစ္စက သူမဟုတ်ဘူး။ ဘာလို့လည်းဆိုတော့ စွဲတဲ့အမှုချင်းက မတူဘူး။ အတိုင်ပင်ခံကို တရားစွဲထားတာက အာဂျင်တီးနားမှာ တရားစွဲထားတာ။ အခုသွားပြီးရင်ဆိုင်မယ့်ကိစ္စက နယ်သာလန်မှာစွဲထားတဲ့ကိစ္စကိုသွားဖြေရှင်းမှာ။ နယ်သာလန်မှာစွဲတဲ့ကိစ္စက လူပုဂ္ဂိုလ်ကို စွဲတာမဟုတ်ဘူး။ နိုင်ငံကိုစွဲတာ။ နိုင်ငံကိုစွဲတာဖြစ်တဲ့အတွက် အတိုင်ပင်ခံသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတစ်ယောက်အနေနဲ့ သွားပြီးတော့ဖြေရှင်းမှာဖြစ်တယ်။ အဲဒီလိုဖြေရှင်းတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကောင်းသွားတဲ့အချက်က တိုင်းပြည်ရဲ့ပုံရိပ်ရယ်၊ တပ်မတော်အခန်းကဏ္ဍရဲ့ ပုံရိပ်မှာ လူတွေဝိဝါဒ ဖြစ်နေတာတွေ၊ လူတွေသံသယဖြစ်နေတဲ့အချက်တွေကတော့ ပျောက်သွားတာပေါ့။ အရင်တုန်းကဆိုရင် ပြောကြတာရှိတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာက အစိုးရနှစ်ဖွဲ့လို ဖြစ်နေတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာက အရပ်သားအစိုးရရယ်။ တပ်မတော်ကလည်း အရပ်သားအစိုးရလက်အောက်ကနေ သီးခြားရပ်တည်တဲ့ အနေအထားမျိုးကို ဖြစ်နေတယ်။ အထူးသဖြင့် ဒီဘင်္ဂါလီကိစ္စမှာ မီဒီယာတွေဘက်က ဘယ်လိုပြောကြသလဲဆိုရင် အတိုင်ပင်ခံခေါင်းဆောင်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ အပြောအဆိုခံနေရတာတွေသည် ဒီအစိုးရရဲ့အုပ်ချုပ်မှု၊ ယန္တရားအောက်မှာမရှိတဲ့တပ်မတော်က လက်လွတ်စပယ်လုပ်ကိုင်နေတာကြောင့် ဖြစ်နေတာ။ ဥပဒေနဲ့ပြဋ္ဌာန်းချက်အရကိုက တပ်မတော်သည် အစိုးရလက်အောက်တွင်မရှိတဲ့အတွက် သဘောသဘာဝမတူတဲ့အဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုကလှုပ်ရှားနေတယ်ဆိုပြီးပြောနေကြတယ်။ အခုဟာမှကျတော့ တပ်ကိုရော၊ အစိုးရကရော လုပ်ခဲ့တဲ့ကိစ္စတွေကို အတိုင်ပင်ခံက လုပ်ခဲ့တယ်။ တပ်မတော်ကလုပ်ခဲ့တာ အကုန်လုံးကိုလည်း ငါ့သဘောဆန္ဒအတိုင်းလုပ်ခဲ့တာ။ အကုန်လုံးသည် ငါသဘောတူပြီးမှလုပ်ခဲ့တဲ့ကိစ္စ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့သဘောမျိုး ညီညွတ်မှုကိုတော့ ကမ္ဘာကိုပြလိုက်သလိုဖြစ်သွား တယ်။ နံပါတ်တစ်အချက်က တာဝန်ခံမှုပေါ့။ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ကိစ္စတွေသည် ကိုယ်မသိဘဲနဲ့လုပ်ချင်ရာကိုလုပ်နေတာမျိုး မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ်ဖြစ်စေချင်တိုင်းလုပ်ခဲ့တာဖြစ်တယ်ဆိုပြီး ညီညွတ်မှုကိုပြလိုက်တာပဲဖြစ်တယ်။ ညီညွတ်မှု အပြင် ခုနကပြောတဲ့တာဝန်ခံမှု။ ဒါတွေအကုန်လုံးကနိုင်ငံအနေနဲ့တာဝန်ခံတာ။ ဟိုလူ့တာဝန် ဒီလူ့တာဝန် ဆိုပြီးတော့ လက်ညှိုးထိုးပြီးတင်ပြနေရမှာမဟုတ်ဘူး။ အဲဒီညီညွတ်မှုတစ်ခုရသွားတာကတော့ အကျိုးအမြတ်ရှိ မယ်လို့မြင်ပါတယ်။ 
မေး    - မြန်မာနိုင်ငံရဲ့နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တွေက တစ်ဖက်နိုင်ငံကိုသွားမယ်ဆိုရင် အဖမ်းခံရနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးအပေါ်ရော ဘယ်လိုမြင်မိပါသလဲ။
ဖြေ    - ကျွန်တော့်အနေနဲ့ပြောချင်ရင်တော့ လူပုဂ္ဂိုလ်အရ ဦးဖြူ၊ ဦးနီ ဆိုတဲ့ဟာမျိးအနေနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဆိုပြီးတော့ ပြောတာမျိုးလည်းမဟုတ်ဘူး။  ကိုယ့်နိုင်ငံက နိုင်ငံသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ သွားပြီးလုပ်တာကို အဖမ်းခံရမယ်ဆိုရင်တော့ ကျွန်တော်တို့လည်းမခံဘူး။ ကျွန်တော်တို့အဲဒီလိုဟာမျိုးကို လက်မခံနိုင်ဘူး။ ထားပါတော့။ အရင်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ကိစ္စမျိုးတွေမှာ အကြောင်းပြချက်မဲ့စွာနဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့စစ်ခေါင်းဆောင်တွေထဲက ဦးသန်းရွှေကိုဖမ်းမယ်။ ထောင်ချမယ်။ အချုပ်ချမယ်ဆိုရင်လည်း ကျွန်တော်လက်မခံဘူး။ သူ့ဘာ့သာသူ ကိုယ့်နိုင်ငံထဲ မှာ ပတ်ရှုပ်နေတာမျိုးဖြစ်ကောင်းဖြစ်မယ်။ ရာဇဝတ်ကောင်ကြီးလိုနေခဲ့တာမျိုးလည်းရှိရင်ရှိမယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်ရဲ့မြန်မာနိုင်ငံမှာ ခေါင်းဆောင်လုပ်ခဲ့တဲ့သူကို တခြားသူက လာပြီးဖမ်းတာမျိုးကိုတော့ လုံးဝလက်မခံနိုင်ဘူး။ အဲဒီလိုမျိုးပြောနေတဲ့သူမျိုးတွေကို ကျွန်တော်ဘာပြောချင်လဲဆိုရင်တော့ သူတို့ဖမ်းဆီးဖို့ဆိုတာက အစကတည်းက ဘောင်မဝင်တဲ့ဟာကြီး၊ အကျုံးမဝင်တဲ့အမှုမျိုးနဲ့လုပ်နေတာဖြစ်တယ်။ အသံကောင်းဟစ်ပြီးတော့သာပြောနေကြတာ ကျွန်တော်တို့ဘက်က ဘာမှထည့်စဉ်းစားဖို့တောင်မလိုဘူး။ အဲဒီလိုပြောတာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာလုပ်သင့်သလဲဆိုရင်တော့ နောက်နောင်အဲဒီလိုကိစ္စမျိုးတွေကို ချိုမကြွရဲအောင်၊ ကိုယ့်နိုင်ငံကို မစော်ကားရဲအောင်၊ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့အစည်း၊ တိုင်းပြည်ရဲ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေကို ဒီထက်ပိုပြီး လုပ်နိုင်တဲ့အင်အားရှိအောင်၊ လုပ်နိုင်တဲ့အရည်အချင်းရှိအောင် ပျိုးထောင်ဖို့လိုနေပြီလို့ ကျွန်တော်ပြောချင်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုရင် အဲဒီ ဂျော်နီဆန်းလွင်တို့လိုကောင်မျိုးတွေ၊ မောင်ဇာနည်လိုကောင်မျိုးတွေကို ကိုယ့်နိုင်ငံကို မလာရဲဘဲနဲ့ ဘေးနားမှာ ပတ်ဟောင်နေတဲ့ဟာတွေ။ အဲဒါတွေနဲ့ ပြီးတော့ အစ္စရေးက ဟာတွေက အိုက်စ်မန်းကို တောင်အမေရိကနိုင်ငံမှာဖမ်းသလိုမျိုး၊ ကိုယ့်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့က သူတို့ရှိတဲ့နေရာမှာသွားပြီး ဆွဲပြီးဖမ်းပြီးတော့ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာလာပြီး တရားရင်ဆိုင်ရအောင်လုပ်နိုင်တဲ့အနေအထားမျိုးဖြစ်အောင် လုပ်ဖို့တော့လိုပြီ။ မြန်မာနိုင်ငံကို ဒုက္ခပေးတဲ့သူ၊ မြန်မာနိုင်ငံကိုဆန့်ကျင်တဲ့သူတွေသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပထဝီအနေအထားပြင်ပကိုရောက်သွားရင်တောင်မှ ဘယ်နိုင်ငံမှာပဲနေနေ မင်းတို့အကြောင်းမဲ့ လွတ်လွတ်လပ်လပ်နေလို့မရဘူး။ မင်းတို့ အိပ်နေတဲ့အချိန်မှာ ငါတို့ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့တွေက လာဖမ်းမှာပဲဆိုတဲ့အနေအထားမျိုးထိရအောင် လုပ်ဖို့လိုပြီလို့ ကျွန်တော်ပြောချင်ပါတယ်။  
မေး    - အကယ်၍ ICJ အမှုမှာရှုံးလာခဲ့လို့ရှိရင် ကျပ်သိန်းသန်းပေါင်းဘီလီယံနဲ့ချီပြီးပေးရနိုင်ချေ ရှိတယ်ဆိုပြီး ပြောဆိုနေကြတဲ့အပေါ်ကိုဘယ်လိုမြင်ပါသလဲ။
ဖြေ    -  အခုမေးခွန်းကိုပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ တရားစွဲတဲ့သူဘက်ကတော့ သူတို့နိုင်မယ်ဆိုပြီး အသံကောင်းဟစ်ကြမှာပဲ။ ကျွန်တော်အကောင်းဆုံးဥပမာတစ်ခုကိုပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ၁၉၈၂ - ၈၃ ခုနှစ်လောက်တုန်းက အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံက ဖော်ကလန်ကျွန်းကို ဝင်သိမ်းတယ်။ အဲဒီလိုသိမ်းတဲ့အခါမှာ ဖော်ကလန်ကိုပိုင်တဲ့ ဗြိတိသျှရေတပ်မတော်က ရေကြောင်းချီပြီးတော့သွားတိုက်တယ်။ သူတို့ကရှုံးခဲ့ရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုပြီးတော့ ဗြိတိသျှအစိုးရကိုမေးတဲ့အခါမှာ ဝန်ကြီးချုပ် မာဂရပ်စ်ပက်ချာက ပြောခဲ့တယ်။ That Possiblilies doesn’t Exit ဆိုပြီးတော့ပြောတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကိစ္စမှာလည်းပဲ ရှုံးရင်ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတဲ့ကိစ္စကို ကြိုပြီးတော့မစဉ်းစားနဲ့။ ရှုံးမယ်ဆိုတဲ့ဖြစ်နိုင်ချေကိုမရှိဘူးဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ရင်ဆိုင်ရမှာပဲ။ ဘာဖြစ်လို့ရင်ဆိုင်ရမှာလဲဆိုရင်တော့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က ကိုယ်ကိုယ်တိုင် မလုပ်နိုင်လွန်းလို့၊ အသုံးမကျလို့ ရှုံးရင်တော့လည်းတစ်မျိုးပေါ့။ ကျွန်တော်တို့ဘက်က မှန်မှန်ကန်ကန် ရပ်တည်ပြီးတော့ အမှန်တရားကိုကိုင်စွဲပြီးလုပ်လို့ရှိရင် ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံက မနိုင်စရာအကြောင်းကိုမရှိဘူး။ အဲဒီလိုမျိုး သတ္တိရှိရှိနဲ့ကိုရင်ဆိုင်ရမှာ။ 
မေး    - ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံရဲ့ တရားစွဲဆိုမှုအပေါ်မှာ OIC ရဲ့ပါဝင်ပတ်သက်မှုရှိတယ်လို့ထင်ပါသလား။ 
ဖြေ    - ဟုတ်တယ်။ OIC ရဲ့ပါဝင်ပတ်သက်မှုကကြီးကြီးမားမားပါတာတော့ဖြစ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ OIC  ရဲ့ လုပ်ရပ်က တော်တော်ကို ရယ်စရာကောင်းတဲ့လုပ်ရပ်ဖြစ်နေတယ်လို့ကို ပြောရမယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ OIC ထဲမှာ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံမှမဟုတ်ဘူး။ အာဆီယံနိုင်ငံထဲမှာပါတဲ့ အင်ဒိုနီးရှားလိုနိုင်ငံလည်းရှိတာပဲ။ အင်ဒိုနီးရှားလို နိုင်ငံကိုလည်း OIC ကချဉ်းကပ်မှာပဲ။ အခုကကျတော့ အင်ဒိုနီးရှားလိုနိုင်ငံက ဒီလိုအမှုမျိုးမလုပ်သင့်ပါဘူးဆိုပြီး ဂမ်ဘီယာကိုပြောတာ။ ဘာနဲ့တူလဲဆိုတော့ ရပ်ကွက်ထဲမှာ အိမ်တစ်အိမ်ကိုမကျေနပ်ဘူး။ မကျေနပ်လို့ဆိုပြီး ရဲစခန်းကိုသွားတိုင်တော့ မင်းတို့ဒါက အမှုလည်းမမြောက်ဘူး။ ငါတို့ဝင်မပါဘူး။ ရဲသိက္ခာကျတယ်ဆိုပြီး ပြောတယ်။ ဘာမှမဟုတ်တဲ့ဟိုဘိန်းစားလိုကောင်မျိုးကိုပိုက်ဆံပေးပြီးတော့ မင်းအဲဒီအိမ်ရှေ့မှာသွားပြီးတော့ ဆဲပေးဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးကိုဖြစ်နေတာ။ OIC ရဲ့လုပ်ရပ်က ညီညီညွတ်ညွတ်နဲ့လုပ်တာဖြစ်တယ်လို့ပြောလို့ရပေမဲ့ OIC မှာ တကယ်တမ်းအရေးပါအရာရောက်တဲ့ကမ္ဘာပေါ်မှာ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်ကိုးကွယ်တဲ့သူတွေအများဆုံး ဖြစ်တဲ့ အင်ဒိုနီးရှားလိုနိုင်ငံမျိုးရဲ့အားပေးမှုမရှိတဲ့အပြင် ဆန့်ကျင်နေတဲ့အမှုမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် တကယ်အရေးပါတဲ့ကိစ္စမျိုးမဟုတ်လို့ ရဲတိုင်လို့မရတဲ့ကိစ္စမျိုးမို့လို့ လမ်းဘေးက ဘိန်းစားကိုဆဲခိုင်းတဲ့အဆင့်မျိုး ဖြစ်လို့ ဒီဂမ်ဘီယာလိုဘိန်းစားကလည်း သူတို့ဘက်က မျိုးမျိုးမြတ်မြတ်ရလို့သာ ဝင်ဆဲပေးနေတဲ့အနေအထား မျိုးဖြစ်တယ်လို့ပဲ ပြောချင်ပါတယ်။ 
မေး    - ဒီဘင်္ဂါလီအရေးမှာ အများစုက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကိုပဲအပြစ်ဖို့ကြတာကိုရော ဘယ်လိုထင်ပါသလဲ။  
ဖြေ    -  ဆွဲခေါ်တယ်။ ဆွဲမခေါ်ဘူးဆိုတာကို ကျွန်တော်က အငြင်းမပွားဘူး။ သူတို့ကတော့ ရအောင်ဆွဲခေါ်မှာပဲ။ ခုနကပြောသလို အိမ်ရှေ့မှာလာပြီး ဘိန်းစား ဆဲနေသလိုပဲ။ အသံကောင်းဟစ်ပြီးပြောနေကြမှာပဲ။ ဥပဒေကြောင်းအရ၊ ဖြစ်ရပ်အရ အကျုံးကိုမဝင်တဲ့အတွက် တရားစွဲလို့ကိုမရဘူး။ 
မေး    - ဘင်္ဂါလီအရေးကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး တပ်မတော်ဘက်က အစိုးရအမိန့်ကိုမနာခံဘဲ လုပ်ချင်ရာလုပ်တယ် ဆိုပြီး ပြောဆိုရေးသားနေကြတဲ့အပေါ်ကိုရော ဘယ်လိုမြင်ပါသလဲ။ 
ဖြေ    - ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တပ်မတော်ဘက်က ကာကွယ်ပြီးတော့ပြောနေတာ မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်ကတော့ တပ်မတော်ရဲ့မိသားစုဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့အတွက် တပ်မတော်ဘက်က လုပ်ရပ်ကို ခပ်သိမ်းသောအနေအထားမှာထောက်ခံပြီးတော့ပြောသွားမှာပဲ။ ဒါပေမဲ့ တပ်မတော်လုပ်ရပ်ရဲ့ တချို့သောကိစ္စတွေမှာ တချို့ထောက်ခံတာရှိသလို တချို့သောလုပ်ရပ်တွေမှာ မထောက်ခံတာတွေရှိမယ်။ ဘင်္ဂါလီအရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ ရခိုင်အရေးနဲ့ပတ်သက်လို့လုပ်တဲ့ကိစ္စအားလုံးကတော့ ကျွန်တော်တို့တစ်နိုင်ငံလုံး၊ တစ်မျိုးသားလုံးရဲ့လုပ်ချင်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်။ တစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ယုံကြည်ချက်ကိုရပ်တည်ပြီးတော့ တပ်မတော်က လှုပ်ရှားသွားတာသာဖြစ်တယ်။ အဲဒီနေရာမှာလည်း တစ်နိုင်ငံလုံးလို့ပြောလိုက်တဲ့အခါမှာ ပြည်သူလူထု အရပ်သူ/ အရပ်သားတွေပါသလို အစိုးရလည်းပါတယ်။ ပြည်သူရော၊ တပ်မတော်ရော၊ အစိုးရရောက ရခိုင်ကိစ္စ ဘင်္ဂါလီအရေးကိစ္စကိုဆောင်ရွက်နေတာသာဖြစ်တယ်။ 
မေး    - အခုဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ICJ ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြန်မာပြည်သူတွေ မဖြစ်မနေထားရမယ့်စိတ်ထားဆိုရင် ဘာများဖြစ်မလဲ။ 
ဖြေ    - မဖြစ်မနေထားရမယ့်ကိစ္စဆိုလို့ရှိရင် ဥပမာ- ကျောင်းမှာ ဆရာမက မင်းအိမ်စာမလုပ်ထားလို့ အရိုက်ခံ ရမယ် လာခဲ့လို့ပြောရင် ကိုယ့်ဘက်က စာအုပ်ထဲမှာအမှန်တကယ် အိမ်စာမလုပ်ထားတဲ့အချိုးမျိုးနဲ့ သွားလို့ မရဘူး။ အစကတည်းက ကိုယ်နဲ့အတန်းထဲမှာ ဘေးချင်းကပ်ထိုင်နေတဲ့ကောင်က ကိုယ်မဟုတ်တဲ့ကိစ္စကို ဟုတ်ပါတယ်ဆိုပြီးတိုင်တဲ့ကိစ္စကို ဒီကောင်က ကလိမ်ကကျစ်ပြောတာ ကျွန်တော်က မှန်တယ်ဆိုတဲ့ပုံစံမျိုး မာမာထန်ထန်နဲ့သွားတဲ့ပုံစံမျိုးဖြစ်ရမယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု၊ ကိုယ်နိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ စိတ်၊ အမှန်တရား က ကိုယ့်ဘက်မှာရှိတယ်ဆိုတဲ့ယုံကြည်မှုကို တစ်မျိုးသားလုံးက သူတို့ရဲ့စိတ်ထဲမှာစွဲညှိနေဖို့လိုပါတယ်။ 
မေး    - ဒီဖြစ်စဉ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ မဖြစ်မနေတိုင်ပင်သင့်တဲ့အကြောင်းအရာက ဘာများဖြစ်မယ်လို့ထင်ပါသလဲ။ 
ဖြေ    - ဒီဖြစ်ရပ်မှာ ICC ပဲဖြစ်ဖြစ် ICJ ကိစ္စပဲဖြစ်ဖြစ် အာဂျင်တီးနားကိစ္စပဲဖြစ်ဖြစ် ဒီသုံးခုတင်မကဘူး။ ရခိုင် အရေး၊ ဘင်္ဂါလီအရေးကြီးတစ်ခုလုံးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ကိစ္စ၊  ရိုဟင်ဂျာ ဂျင်းထည့်နေခဲ့တဲ့ကိစ္စအကုန်လုံးမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဆိုတာလည်းမရှိဘူး။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ဆိုတာလည်းမရှိဘူး။ ကျွန်တော် တို့တစ်မျိုးသားလုံး၊ တိုင်းပြည်ကိုဦးဆောင် ဦးရွက် ပြုလုပ်နေတဲ့ အရပ်သားဘက်ကရော၊ စစ်သားဘက်ကရော ခေါင်းဆောင်တွေအားလုံးနဲ့ တစ်နိုင်ငံလုံးက တစ်သွေးတစ်သံ တမိန့်တည်းနဲ့ပဲသွားရမှာ။ အဲဒီတော့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ညီညွတ်လားတို့၊ သဘောတူကြလားတို့ ဆိုတာက အစိုးရပိုင်းမှာ လူကြီးပိုင်း၊ ထိပ်ပိုင်းတာဝန်ယူထားရတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေမှာ သဘောထားတူညီနေတာ လည်း ရှိရင်ရှိမယ်။ ကွဲပြားနေတဲ့အခါလည်းရှိရင်ရှိလိမ့်မယ်။ ဒီနေရာမှာတော့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ဆိုတာ မရှိဘူး။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဆိုတာလည်း မရှိဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံဆိုတာပဲ ရှိရမယ်။ 
မေး    -ခိုးဝင်ဘင်္ဂါလီတွေအရေးကိုရော ဘယ်လိုပုံစံမျိုးနဲ့ဖြေရှင်းသင့်တယ်လို့ထင်ပါသလဲ။ 
ဖြေ    - ဖြေရှင်းတဲ့နည်းတွေကတော့ ရေတိုဖြေရှင်းတာလည်းရှိသလို ရေရှည်ဖြေရှင်းတာတွေလည်းရှိတယ်။ ရေတိုဖြေရှင်းတာမှာတော့ ကိုယ်ကအမှန်တရားကိုလက်ကိုင်ထားပြီးတော့ အခုလိုမျိုး ဟိုဘက်က ကြွပ်စိကြွပ်စိ ဒီဘက်က ကြွပ်စိကြွပ်စိလာပြောတဲ့အမှုတွေကို ကျွန်တော်တို့ဘက်က သတိရှိရှိနဲ့ဖြေရှင်းသွားရဖို့ရှိမယ်။ ရေရှည်အကျိုးစီးပွားကိုဖြေရှင်းဖို့ဆိုတဲ့နေရာမှာ ရခိုင်ဒေသ ဘင်္ဂါလီအရေးအခင်းဖြစ်နေတဲ့ဒေသတွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကြီးကြီးမားမားရှိတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကိုဖြစ်ထွန်းအောင်လုပ်ရမယ်။ အဲဒီလိုဖြစ်ထွန်း အောင်လုပ်လို့ရှိရင် ကမ္ဘာနိုင်ငံကြီးကြီးမားမားတွေက လာတာပဲဖြစ်ဖြစ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုက လာတာ ပဲဖြစ်ဖြစ် သန်းထောင်နဲ့ချီတဲ့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရှိတဲ့နေရာဆိုရင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတဲ့ နိုင်ငံအဖွဲ့အစည်းကိုယ်တိုင် ကိုယ်က ပုံရိပ်လှပအောင်လို့ သူတို့ကိုယ်တိုင်က အကုန်အကျခံပြီးတော့ကို ဖြေရှင်းသွားလိမ့်မယ်။ ဘာဖြစ်လို့ လဲဆိုရင် ဒီနယ်မြေက လုံခြုံမှုမရှိဘူး။ ဒီနယ်မြေက ပဋိပက္ခဖြစ်နေတယ်ဆိုလို့ရှိရင်သူတို့ရဲ့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အကျိုး စီးပွားကိုလာထိခိုက်တယ်။ ကျွန်တော်ပြောချင်တာ သူတို့က မြန်မာနိုင်ငံကိုချစ်လွန်းလို့ မြန်မာနိုင်ငံကိုစောင့် ရှောက်ပေးချင်လွန်းလို့တော့ လုပ်ပေးတာမဟုတ်ဘူး။ သူတို့အကျိုးစီးပွားကိုသူတို့စောင့်ရှောက်ဖို့အတွက် ဒီကိစ္စကိုဖြေရှင်းကြလိမ့်မယ်။ အဲဒီတော့ကျွန်တော်တို့ကရခိုင်မှာသန်းထောင်နဲ့ချီတဲ့ပရောဂျက်မျိုးတွေမြန်မြန်ဖြစ်အောင်လုပ်ယူရမယ်။အဲဒီလိုလုပ်ယူလို့ရှိရင် ရေရှည်မှာဒီကိစ္စကိုဖြေရှင်းပြီးသားဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။ ပြောကြတယ်မလား။ သမ္မတထရန့်တက်ခါနီးတုန်းက မက္ကဆီကိုနဲ့အမေရိကန်ကြားထဲမှာတံတိုင်းဆောက်ဖို့ရှိတယ်။ အဲဒီတံတိုင်းဆောက်ဖို့ကိုမက္ကဆီကိုအစိုးရက ပေးလိမ့်မယ်ဆိုပြီးပြောတယ်။အဲဒီလိုပြောတာက ဖြစ်နိုင်တဲ့ကိစ္စပဲဆိုပြီးဝိုင်းပြောခဲ့ကြတာတွေရှိတယ်။အမေရိကန်မှာတော့ကြောင်တောင်တောင်ကြီးဖြစ်ရင်ဖြစ်လိမ့်မယ်။ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာကတော့တကယ်လိုတယ်။အုတ်တံတိုင်းတည်တဲ့နေရာမှာလည်းသာမန်မျက်လုံးနဲ့ကြည့်ရင်မြင်နိုင်တဲ့အုတ်တံတိုင်းကိုပြောတာမဟုတ်ဘူး။ခိုးဝင်ဘင်္ဂါလီတွေလာလို့ရတော့အောင်အတားအဆီးတွေဖြစ်နေမယ့်အနေအထားမျိုးဆိုရင်ကျွန်တော်တို့ကလူတံတိုင်း၊အရာဝတ္ထုတံတိုင်း၊စိတ်ဓာတ်တံတိုင်း၊အခြေအနေဖန်တီးမှုတံတိုင်းတွေထည့်ရမယ်။အဲဒီလိုတံတိုင်းတွေအတွက်ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံကမပေးဘူး။ရခိုင်မှာလာပြီးတော့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမယ့်ကုမ္ပဏီတွေကပေးလိမ့်မယ်။သူတို့နိုင်ငံကရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတာဖြစ်တဲ့အတွက်ဒီကောင်တွေရောက်လာရင်ငါတို့ပရောဂျက်တွေမှာအနှောင့်အယှက်ဖြစ်မယ်။ထိလိမ့်မယ်။ထိလို့မဖြစ်ဘူးဆိုပြီးသူတို့ကိုယ်တိုင်ကကာကွယ်လိမ့်မယ်။ခုနကစကားကိုပြန်ကောက်ရရင်အမေရိကန်မှာအုတ်တံတိုင်းဆောက်တာကိုမက္ကဆီကိုက ပေးလိမ့်မယ်လို့ပြောတယ်။ကျွန်တော်တို့ကလည်းဘင်္ဂါလီနဲ့ မြန်မာရဲ့ကြားထဲမှာမမြင်နိုင်တဲ့တံတိုင်းရော၊ မြင်နိုင်တဲ့တံတိုင်းရောဆောက်မယ်။အဲဒီဆောက်တဲ့ဟာကိုလာပြီးတော့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမယ့်အဖွဲ့တွေကပေးလိမ့်မယ်။အဲဒီပုံစံမျိုးနဲ့ Policy ချပြီးအစိုးရကသွားသင့်တယ်လို့ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။
မေး     - ဂမ်ဘီယာရဲ့တရားစွဲဆိုမှုကိုပြန်လည်ချေပဖို့အတွက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့အဖွဲ့က ခိုင်ခိုင်မာမာရှိတဲ့ အချက်အလက်အပြည့်အစုံတွေကို စုစည်းပြီးလောက်ပြီလို့ရောထင်ပါသလား။ 
ဖြေ - အဲဒီအချက်ကတော့ ကျွန်တော်နဲ့သူတို့စကားပြောထားကြတာမဟုတ်တဲ့အတွက်တော့ ကျွန်တော်မပြောတတ်ဘူး။ ဒီအင်တာဗျူးရဲ့အစမှာကတည်းက ကျွန်တော်ပြောခဲ့တဲ့ မိနစ် ဆယ့်ငါးမိနစ်၊ မိနစ်နှစ်ဆယ်လောက်မှာပြောခဲ့တဲ့အချက်အလက်အကြောင်းတွေမှာတောင်မှာ တော်တော်လေးပြောခဲ့တယ်။ ကျွန်တော်တောင်မှ တစ်ယောက်တည်းလည်းဖြစ်သလို ကိုယ်ကဘာမှနောက်ကပံပိုးမှုရှိတာမဟုတ်ဘဲနဲ့ ကိုယ်သင်ကြားခဲ့တဲ့ဥပဒေပညာအရကိုတောင် ဒီလောက်သိနေတာပဲ။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဆိုတာက သူတို့မှာအချက်အလက်စုဆောင်းမှုက လုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေကပေးထားတဲ့သတင်းတွေရှိတယ်။ နိုင်ငံတကာကရထားတဲ့သတင်းတွေရှိတယ်။ ပြီးတော့ နိုင်ငံတကာမှာရှိတဲ့ဥပဒေပညာရှင်တွေဆီကရထားတဲ့ အကြံပေးမှုတွေရှိတယ်။ အဲဒီ တော့ ကျွန်တော်ပြောတာတွေထက် သူတို့မှာအစပေါင်းများစွာကို စုဆောင်းမှုရှိလိမ့်လို့တော့ ကျွန်တော် ယုံကြည်ပါတယ်။ 
မေး    - အဲဒီတော့ဒီလိုဖြစ်ရပ်ကနေပြီးတော့ မြန်မာနိုင်ငံက အကျိုးအမြတ်ထုတ်သင့်တယ်လို့ထင်ပါသလဲ။
ဖြေ    - အကျိုးအမြတ်ရဖို့ဆိုတာကတော့ တရားစွဲခံရတဲ့ကိစ္စကြီးကနေ အကျိုးအမြတ်ရှိဖို့ဆိုတာက ခက်တာပေါ့လေ။ ဒီအမှုရဲ့သဘာဝသတိကိုက တပ်မတော်ရော၊ အစိုးရရော ပူးပေါင်းပြီးတော့ ရင်ဆိုင်ရမှာဖြစ်တဲ့အတွက် ခုနကပြောခဲ့သလို မြန်မာနိုင်ငံမှာခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုတည်း ခေါင်းနှစ်လုံးဖြစ်နေတဲ့ အနေအထားမျိုး၊ အစိုးရနှစ်ခု အုပ်ချုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့အနေအထားမျိုးကိုတော့ တစ်နည်းနဲ့တစ်နည်း လျော့ပါးသွားအောင် လုပ်သွားနိုင်လိမ့် မယ်လို့တော့ ကျွန်တော်မြင်ပါတယ်။ 
မေး    - အခုကိစ္စမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင်က ဦးဆောင်ဖြေရှင်းတာဖြစ်တဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် အဆိုးမြင်ခဲ့မှုတွေက ပြောင်းပြန်ပြန်ဖြစ်လာနိုင်မလား။ 
ဖြေ    - အဲဒါကလည်း တိုင်းပြည်ရဲ့ကံကြမ္မာပဲပေါ့လေ။ ကျွန်တော်ကလည်းဒီနေရာမှာ တိုင်းပြည်အရေးကို ချဉ်းကပ်ပြီးပြောတယ်ဆိုပေမဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်အရေးကိုပြောရမယ်ဆိုရင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့အခြေအနေကို တော်တော်စာနာ နားလည်မိတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုရင် သူက တကယ့်ကို ဘုန်းကြီးပြီးတော့ လျှမ်းလျှမ်း တောက်ဖြစ်နေတဲ့အနေအထားမျိုးအခြေအနေမျိုးမှာသွားခဲ့ရတာမဟုတ်ဘဲနဲ့ သူ့အစိုးရတက်ပြီးတဲ့အခါမှာ သူကိုယ်နှိုက်ကိုပဲ ကမ္ဘာကအထင်လွဲပြီးတော့ ကမ္ဘာက စစ်ရာဇဝတ်ကောင်တစ်ယောက်အနေအထားမျိုး၊ နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးရထားတာမျိုးနဲ့ မထိုက်တန်တဲ့ပုံစံမျိုး၊ ကမ္ဘာက ပုံဖော်ပြီးတော့ အပုတ်ချနေတဲ့ပုံစံမျိုးမှာ သွားရတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကျွန်တော်အများကြီးစာနာနားလည်မိပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့လည်း ပါတီစွဲ၊ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲတွေ မရှိဘဲနဲ့ တစ်တိုင်းပြည်လုံးအားလုံးက စည်းစည်းလုံးလုံးညီညီညွတ်ညွတ်နဲ့ ပူးပေါင်းရမယ့် အချိန်ရောက်နေပြီလို့ ကျွန်တော်ပြောရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ 
မေး - တရားစွဲခံရတဲ့ကိစ္စကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ကြိုတင်တွက်ဆနိုင်မှု၊ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ အားနည်းခဲ့လို့ တရားစွဲခံရတာဖြစ်နိုင်တယ်လို့ရော ထင်မိပါသလား။
ဖြေ - ဒီနေရာမှာက တကယ်ပဲလူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုကို ကျူးလွန်ခဲ့တာလား။ မကျူးလွန်ခဲ့တာလားက အကြောင်းအချင်းအရာပြဿနာမဟုတ်ဘူး။ တရားစွဲတဲ့ကိစ္စကို အရပ်စကားအရပြောရမယ်ဆိုရင် အော်ကြက် တွေများလို့ ကမ္ဘာ့အနေနဲ့ ကမ္ဘာ့ပုံရိပ်မှာလော်ပီ လုပ်ထားတာနဲ့ ပုံဖော်ထားတဲ့ဟာကိုက အားနည်းခဲ့လို့ဖြစ်ခဲ့ တာ။ နောက်နောင်မှာ အဲဒီလိုဟာမျိုးတွေအားနည်းမှုမရှိရအောင်လုပ်ရမယ်။ ဒါက အနိုင်ရနေသေးတာ။ အနိုင်ရနေသေးတာကို အဖတ်ဆယ်ပြီး နောက်နောင်ဒီလိုမျိုးတွေမဖြစ်ရအောင်၊ တိုင်းပြည်ရဲ့ကံကြမ္မာကို ပိုပြီးတော့တောက်ပတဲ့အနေအထားမျိုးတွေပဲဖြစ်လာအောင်၊ ကမ္ဘာပေါ်မှာပုံရိပ်ကိုတက်လာအောင် ဘယ်လို လုပ်မလဲဆိုတာကို စဉ်းစားသင့်တယ်လို့ ကျွန်တော်မြင်ပါတယ်။
မေး - တရားစွဲဆိုခံရမှုက ကိုဖီအာနမ်ကော်မရှင်ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေကြောင့် ဆက်စပ်ပြီးအခုလိုဖြစ်တာလို့လည်း ကြားသိရတယ်။ အဲဒီတော့ အာနမ်ကော်မရှင်နဲ့ဆက်ဆံရေးကို ဘယ်လိုများပြောပြချင်တာရှိလဲ။ 
ဖြေ - အာနမ်ကော်ရှင်ကထွက်တဲ့တင်ပြချက်က အကောင်အထည်ဖော်လို့မရဘူး။ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့ပကတိ အနေအထားအရအကောင်အထည်ဖော်လို့မရနိုင်တဲ့ဟာမျိုးတွေမှာရှိတယ်။ ဥပမာ - ၁၉၈၂ ခုနှစ်မြန်မာနိုင်ငံ သားဥပဒေကိုပဲ မျက်ကွယ်ပြုရမယ့်အနေအထားထိပြောထားတာရှိတဲ့အခါကျတော့ အစိုးရကလည်း လက်ခံမှာ မဟုတ်သလို တပ်မတော်ကလည်း လက်ခံမှာမဟုတ်ဘူး။ ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံးကလည်း လက်ခံမှာမဟုတ် ဘူး။ အဲဒီလိုလက်မခံလို့ တိုင်းပြည်ရဲ့ပကတိအနေအထားအခြေအနေအရလည်းပဲ လက်တွေ့ကမကျဘူး။ ဒီတော့ လက်တွေ့မကျတဲ့ ဒီအစီရင်ခံစာကြီးလို့ပဲ ကျွန်တော်ကပြောချင်တယ်။ အဲလိုဖြစ်ဖို့အတွက်လည်း ကိုဖီအာနမ်က သူ့ကော်မရှင်ကို ဥက္ကဋ္ဌအနေနဲ့ရောက်လာတဲ့အချိန်မှာလည်း တွေ့သင့်တွေ့ထိုက်တဲ့သူတွေကို တွေ့မသွားဘူး။ နှစ်ဖက်မျှမျှတတပြောနိုင်မယ့် အခြေအနေတွေကိုလည်း နားထောင်မသွားဘူး။ ကျွန်တော်သေ သွားတဲ့သူကို မကောင်းပြောတာတော့မဟုတ်ဘူး။ သမာသမတ်မရှိဘဲနဲ့ဘက်လိုက်ပြီးတော့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့အနေအထားမျိုးအထိပြုလုပ်ခဲ့တယ်ဆိုတာက ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။ 
မေး    - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင်သွားတယ်ဆိုတဲ့နေရာမှာ သူကိုယ်တိုင်က အနိုင်ယူဖို့သွားတာပဲလို့ တပ်အပ်ပြောနိုင်လား။
ဖြေ    - ကျွန်တော်ကတော့ သူသွားတဲ့ဟာမှာ အနိုင်ယူဖို့သွားတယ် မသွားဘူးဆိုတာက သူ့စိတ်ဓါတ်ပဲ။ ကျွန်တော်ကတော့ အနိုင်ရပြီးပြန်လာတာကိုပဲမြင်ချင်တယ်။ နိုင်အောင်လုပ်နိုင်လိမ့်မယ်လို့လည်း မြင်ချင်ပါတယ်။ ဒါလုပ်လိုက်လို့ အောင်မြင်သွားလို့ သူပုံရိပ်ကောင်းသွားရင်လည်း သဒါ္ဒရမှာပဲ။ ဘာမှမသဒါ္ဒစရာလည်းအကြောင်းမရှိဘူး။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ဝိဝါဒမတူညီတာလည်းရှိချင်ရှိလိမ့်မယ်။ ပြဒါးတစ်လမ်းသံတစ်လမ်းပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အမြင်ချင်းမတူတာတွေလည်းရှိလိမ့်မယ်။ ဒီကိစ္စကတော့ တစ်တိုင်းပြည်လုံးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ကိစ္စ၊ တစ်တိုင်းပြည်လုံးခွေးဖြစ်မယ့်ကိစ္စကို သူလုပ်လိုက်လို့၊ သူကာကွယ်လိုက်လို့အသီးအပွင့် ဒီဟာရဲ့ကောင်းမွန်တဲ့ပုံရိပ်ကိုခံစားလိုက်ရတာကတော့ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့က မရှုစိမ့်စရာ၊ မသဒ္ဒါစရာအကြောင်းမရှိဘူး။ 
မေး    - ICJ ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ရင်နိုင်ငံကြီးတွေရဲ့ထောက်ခံမှုအင်အားက ဘယ်လောက်ထိအရေးကြီးတယ်လို့ မြင်မိပါသလဲ။ 
ဖြေ    - အဲဒါကတော့ ICJ ထက်စာရင် ICC နဲ့က ပိုပြီးသက်ဆိုင်တယ်။ ICC ကိစ္စမှာကကျတော့ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံအတွက်ဆိုလို့ရှိရင် ရုရှားတို့၊ တရုတ်တို့ဘက်က ရပ်တည်ပေးလိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးကို သူတို့ဘက်ကစိုးရိမ် လို့လည်း သူတို့ဘက်က ICJ ဘက်ကိုပြောင်းလိုက်ကြတာ။ ကံအားလျော်စွာ ကျွန်တော် လွန်ခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက ဘာသွားတွေ့လဲဆိုတော့ BBC Myanmar ပိုင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှာတာဝန်ယူနေတဲ့ ရုရှားသံအမတ်ကြီးက ဒီကိစ္စမှာသူ့ဘက်က အကောင်းမြင်တဲ့ပုံစံမျိုး။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သွားပြီးလုပ်တဲ့ကိစ္စဟာ လုပ်သင့်လုပ် ထိုက်တဲ့ကိစ္စ၊ ဒါသည်ပေါ့ပေါ့တန်တန်လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။ လေးလေးနက်နက်လုပ်တာမျိုးဆိုပြီး ရုရှားသံ အမတ်ကြီးက အင်တာဗျူးမှာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကနေရပ်တည်ပြီးတော့ ပြောသွားတာကိုတွေ့ရတယ်။ သူများတွေပြောသလောက် လှန့်သလောက်တော့ မဆိုးသေးပါဘူး။ အမှန်တရားကိုလက်ကိုင်ထားသလိုမျိုး၊ အမှန်တရားကိုလက်ကိုင်ထားတဲ့ မိတ်ဆွေနိုင်ငံတွေလည်း ကျွန်တော်တို့ဘက်မှာရှိပါသေးတယ်။ 
မေး    - နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ဘာများထပ်ပြောချင်တာရှိပါသလဲ။
ဖြေ - အားလုံးကို ချုံ့ပြီးပြောရမယ်ဆိုရင် အားလုံးက သတိရှိရှိနဲ့လက်တွဲပြီးတော့နေရမယ့်အချိန်ဖြစ်တယ်။ တိုင်းပြည်အတွက် အရေးကြီးတဲ့အနေအထားမျိုးမှာရှိနေပြီ။ သို့သော် အဲဒီအနေအထားမျိုးဆိုတာက အရှုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ့် အနေအထားမျိုးမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ်ကိုယ်တိုင်အသုံးမကျလို့ ခလုတ်တိုက်တဲ့အနေအထားမျိုး မဟုတ်ရင် ဒါက ကိုယ့်ဘက်မှာနိုင်ချေအများကြီးရှိတဲ့အနေအထားမျိုးဖြစ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအနိုင်ရတဲ့ အနေအထားမျိုးမှာမူတည်ပြီးတော့ အဲဒီအနိုင်ရတဲ့ရလဒ်လေးပေါ်မှာ ရစ်မူးပြီးပျော်နေလို့မရဘူး။ ဒါဟာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့က ကျွန်တော်တို့ကို ခဲလုံးကလေးနဲ့ပစ်ပြီးတော့ စမ်းကြည့်တာ။ အဲဒီခဲလုံးထက်ပြီးတဲ့ ခဲလုံးကြီးနဲ့ ပစ်တာမျိုးလည်းလာနိုင်သေးတယ်။  အဲဒီလိုလာနိုင်တဲ့အတွက် နိုင်ငံတကာပုံရိပ်ကောင်းမွန်အောင် နိုင်ငံတကာ ပုံရိပ်မှာ ရိုဟင်ဂျာလို့အမည်တပ်ထားတဲ့ ဘင်္ဂါလီအဖွဲ့အစည်း၊ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းဟာ တာလီဘမ်လ်တို့၊ ARSA ၊ IS ၊ ရိုဟင်ဂျာ ဒီလေးခုဆိုတာ ကမ္ဘာက တစ်တန်းတည်းမြင်အောင်သွားတဲ့အထိ ဖြစ်အောင်ကို PR လှုပ်ရှားမှု၊ လူမှုဆက်ဆံရေးသတင်းမီဒီယာတွေမှာ သတင်းအကြောင်းအခိုင်အမာစိုက်ဖို့ လိုနေပါပြီ။ 
အခုလိုဖြေကြားပေးခဲ့တဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

- အကုန်သိသတင်းဌာန

အကုန္သိသတင္းဌာန၏ သတင္းမ်ားကုိ ၀င္ေရာက္ဖတ္ရႈေပးမႈအတြက္ အထူးပင္ ေက်းဇူးတင္ပါသည္။